powrót => STRONA GŁÓWNA

® copyright reserved by Michał Czechowski


 ANDEGAWENOWIE  KAROLINGOWIE  PLANTAGENECI
 ARPADOWIE  KOTROMANICIE  PREDIMIROWICIE (dynastia Duklańska)

 ASKAŃCZYCY

 MEROWINGOWIE  PRZEMYŚLIDZI

 CERDICINGAS (dynastia z Wessexu)  

 NEMANICIE  SKIRMUNTOWICZE

 GIEDYMINOWICZE 

 NIKLOTOWICE (dynastia Meklemburska)  SOBIESŁAWICE (dynastia Wschodniopomorska)

 GRYFICI (dynastia Zachodniopomorska)

 PALEOLOGOWIE  WAZOWIE

 JAGIELLONOWIE

 PIASTOWIE

 WISŁAWICE (dynastia Rugijska)
w górę

  genealogia PLANTAGENETÓW  ANDEGAWENOWIE  -» mapa

w górę

herb hrabiów ANDEGAWENIA (linia Ingelgera)herb hrabiów ANDEGAWENIA (linia z Gâtinais)Dwa spokrewnione ze sobą rody francuskie, z których pierwszy panował w hrabstwach : Andegawenii 909-1060, Touraine 1044-1060 i Maine 1051-1060, natomiast drugi
w hrabstwach : Andegawenii i Touraine 1060-1129, Maine 1060-1063 oraz 1110-1129, a także w Królestwie Jerozolimy 1131-1205 z przerwami. Założycelem pierwszego
z tych rodów był Ingelger (zm.ok.888), który przed 866 r. otrzymał od hrabiego Paryża Roberta "Mocnego" urząd wicehrabiego w Angers. W X w. wicehrabstwo Angers zostało przekształcone w hrabstwo Andegawenii. Andegawenowie, podobnie jak inni wielcy feudałowie w okresie władzy pierwszych Kapetyngów uzyskali daleko idącą niezależność od władzy królewskiej, prowadząc własną politykę wewnętrzną oraz interweniując w okolicznych lennach, interesując się zwłaszcza Normandią oraz Bretanią. Z potomków Ingelgera warto wspomnieć hrabiego Fulka III "Czarnego" (zm.1040) słynnego awanturnika, który pod koniec życia odpokutował swoje winy, fundując klasztory 
i pielgrzymując do Ziemi Świętej. Syn i następca Fulka III, Godfryd II "Młot" znacznie powiększył swoje dobra przyłączając Touraine i Maine. Był on ostatnim potomkiem Ingelgera w linii męskiej, a po jego abdykacji w 1060 r. Andegawenia wraz z Touraine i Maine przypadła siostrzeńcowi Godfrydowi III "Brodatemu", synowi Godfryda II (IV) Ferreola hrabiego z Château-
Landon i Gâtinais, pochodzącemu z rodu hrabiów z Mortagne-au-Perche. Brat i nstępca Godfryda, Fulko IV "Bogaty" (zm.1109) znany był z brutalności i licznych skandali. Jego młodszy syn hrabia
Fulko V "Młody" (zm.1131) brał aktywny udział w wyprawach krzyżowych, podczas których w 1129 r. poślubił Melisandę, córkę króla jerozolimskiego Baldwina II. Krok ten zapewnił jemu i jego potomkom tron Królestwa Jerozolimy z przerwami aż do 1205 r. Największym sukcesem był jednak związek syna Fulka V, hrabiego Godfryda V "Pięknego", zwanego też "Plantagenetem", który poślubił Matyldę, córkę króla Anglii Henryka I. Potomkowie Godfryda V nosili miano PLANTAGENETÓW i oprócz Andegawenii, Maine i Touraine rządzili również w Anglii, Normandii, Bretanii, Akwitanii i Poitiers. 
w górę

  genealogia ARPADÓW  ARPADOWIE  -» mapa

w górę

herb królów WĘGIER (pierwotny)herb królów WĘGIER (późniejszy)Dynastia książąt do 1001 i królów 1001-1301 węgierskich. Jej nazwa pochodzi od imienia wodza a później księcia Arpada (zm.ok.907). Pod jego przywództwem Węgrzy zajęli w 900 r. tereny Panonii gdzie się następnie osiedlili. W końcu IX oraz pierwszej połowie X w. najechali i zniszczyli państwo wielkomorawskie, a także wielokrotnie napadali na terytorium królestwa wschodniofrankijskiego (niemieckiego). Klęski zadane przez władców Niemiec Henryka I oraz Ottona I w bitwach nad Unstrutą w 933 r.
oraz nad rzeką Lech w 955 r. doprowadziły do zahamowania ekspansji Węgrów. Wnuk Arpada książę Toksys (zm.ok.970) zmienił dotychczasową politykę. Zrezygnował
z najazdów na ościenne państwa, zawarł pokój z Rusią, Pieczyngami i Bułgarią, włączył swój kraj w obieg międzynarodowego handlu, starał się o sprowadzenie łacińskich misjonarzy. Jego syn i następca Gejza (zm.997) przyjął w 974 r. wraz z całą rodziną chrzest w obrządku łacińskim. Za rządów kolejnego władcy, Stefana I "Świętego" (zm.1038) Węgry przyjęły model karoliński i stały się monarchią feudalna, która weszła w orbitę kultury śródziemnomorskiej. Proces ten ułatwiły i scementowały
dwa znaczące wydarzenia : przyjęcie chrześcijaństwa i związane z nim założenie arcybiskupstwa w Ostrzyhomiu oraz uzyskanie korony przez Stefana I w 1001 r. Ten ostatni akt istotnie wzmacniający wpływy i autorytet dynastii i miał kolosalne znaczenie dla przyszłych losów państwa węgierskiego. W swojej polityce zewnętrznej Arpadowie umiejętnie lawirując między sąsiadami, utrzymywali aktywne stosunki z Niemcami. W okresie późniejszym wpływy niemieckie przejawiały się przede wszystkim ingerencjami w wewnętrzne sprawy Węgier. Wiązało się to z rywalizacją o tron pomiędzy poszczególnymi członkami dynastii. Niemcy udzielili w 1063 r. poparcia Andrzejowi I przeciw jego bratu Beli I oraz w 1074 r. synowi Andrzeja Salomonowi przeciw synowi Beli Gejzie I. Obok wyraźnie antycesarskiej polityki za czasów Kolomana I "Uczonego" (zm.1116) zdarzały się okresy poprawy stosunków węgiersko-niemieckich u schyłku rządów Władysława I (zm.1095) lub całkowitej harmonii i sojuszu za panowania Beli II "Ślepego" (zm.1141). Stosunki z Bizancjum uległy znacznemu rozluźnieniu w wyniku przyjęcia przez Węgry chrztu z Rzymu w obrządku zachodnim. Pomijając okresy współpracy obu państw za rządów królów Gejza I i Władysław I, to najczęściej Węgrzy byli stroną agresywną, wykorzystującą wewnętrzne kryzysy w cesarstwie bizantyjskim. Jedynie od czwartego do siódmego dziesięciolecia XII w., a szczególnie za panowania Stefana III (zm.1172) doszło do kontrofensywy Bizantyjczyków w czasie osłabienia władzy królewskiej na Węgrzech. Przyszły król Bela III (zm.1196) musiał udać się do Bizancjum w roli zakładnika. Poza okresem rządów Beli II "Ślepego" Arpadowie utrzymywali bardzo dobre stosunki z Polską, oparte na współdziałaniu mającym na celu zneutralizowania wpływów niemieckich. Taka sytuacja miała miejsce zwłaszcza za panowania królów Beli I (zm.1063), Gejzy I (zm.1077), Władysława I "Świętego" (zm.1095) oraz Beli IV (zm.1270). Wielu członków dynastii Arpadów
i przyszłych władców, znajdowało w Polsce schronienie po niepowodzeniach w walce o władzę. W drodze rewanżu Władysław I udzielił na Węgrzech schronienia wygnanemu z Polski królowi Bolesławowi II "Śmiałemu". Władysław I przyłączył do Węgier Siedmiogród i rozpoczął ekspansję na Ruś Halicką. Rywalizacja z Piastami i Rurykowiczami toczyła się ze zmiennym szczęściem. Koloman I "Uczony" doznał w 1099 r. porażki pod Przemyślem, zaś Bela III zajął Halicz, osadzając w nim swego syna Andrzeja jako "rex Galiciae". Wysiłki Andrzeja II (zm.1235), widzącego szansę na opanowanie Halicza w sojuszu z księciem krakowskim i sandomierskim Leszkiem I "Białym", a potem z księciem nowogrodzkim Mścisławem "Udałym", przyniosła tylko chwilowy sukces. Za czasów Władysława I Arpadowie rozpoczęli proces podporządkowywania Chorwacji, którą ostatecznie opanował Koloman I, przyjmując w 1002 r. tytuł króla Chorwacji i Dalmacji. W 1137 r. Bela II "Ślepy" podporządkował sobie Bośnię, przyjmując tytuł "rex Ramae". Król Andrzej II sprowadził w 1211 r. na Węgry Krzyżaków w celu obrony wschodnich granic swojego państwa przed koczowniczymi Kumanami i osadził ich w Siedmiogrodzie. W 1225 r. Krzyżacy zostali wypędzeni kiedy okazało się, że zamiast walczyć z niewiernymi próbowali stworzyć własne odrębne państwo. Syn i następca Andrzeja, król Bela IV (zm.1270) udzielił w 1239 r. na terenie swojego państwa azylu Kumanom uciekającymi przed napierającymi od wschodu hordami Mongołów i osiedlił ich między Dunajem a Cisą. W latach 1241-42 nastąpił najazd Mongołów, którzy rozgromili wojska węgierskie w bitwie pod Mohi. Król Bela IV uszedł najpierw do Austrii, a następnie do Dalmacji. Po wycofaniu się Mongołów powrócił na Węgry i rozpoczął odbudowę zniszczonego przez najazd kraju. Kazał zbudować bardzo dobrze zorganizowany system fortec i zamków oraz stworzył silną armię. Tymi poczynaniami zasłużył sobie w historiografii węgierskiej na przydomek "Wielki". W 1246 r. Bela IV rozpoczął wojnę z księciem Austrii Fryderykiem II "Walecznym", którego pobił w bitwie nad Litawą. Po śmierci księcia Austrii sięgnął po spadek po nim, pobił Czechów i w latach 1254-60 opanował przejściowo Styrię. Schyłek panowania króla stał pod znakiem wojny ze zbuntowanym synem Stefanem, który po 1263 r. zmusił ojca do podziału królestwa na dwie części, otrzymał wschodnią część państwa oraz przybrał tytuł "iunior rex Hungariae". Po krótkotrwałych rządach Stefana V (zm.1272) królem Węgier został jego małoletni syn zrodzony z Kumanki Władysław IV "Kumańczyk". W 1278 r. stanął on po stronie Rudolfa I Habsburga w jego walce z królem Czech Przemysłem Ottokarem II i przyczynił się do jego zwycięstwa pod Dürnkrut. Próbował wzmocnić swoją pozycję w państwie opierając się na Kumanach. Opozycja możnych zmusiła króla do wystąpienia przeciw swoim dotychczasowym sojusznikom Kumanom, pokonanym w 1280 r. w bitwie pod Hódtó. Niezadowoleni magnaci wysunęli przeciw Władysławowi jako pretendenta do tronu jego kuzyna Andrzeja. W trakcie prowadzonych bratobójczych walk Władysław został w 1290 r. zamordowany przez Kumanów w odwecie za popełnioną zdradę. Kolejnym władcą z dynastii Arpadów został wnuk Beli IV Andrzej III. Jego panowanie przypada na bardzo trudne czasy, wzrost potęgi możnych, roszczenia do tronu wysuwane przez króla Niemiec Albrechta I Habsburga oraz spowinowaconych z Władysławem IV Andegawenów. W 1298 r. król zawarł przymierze z władcą Czech Wacławem II i doprowadził do zaręczyn swojej córki Elżbiety z jego synem Wacławem III. Następnie próbował uniezależnić się od możnowładztwa opierając się na szlachcie i zwołał pierwszy węgierski sejm ogólnokrajowy. Schyłek jego panowania wypełniały ciągłe walki
z potężnymi możnowładcami z rodów Csaków i Henrikfiaków oraz pretendentem do tronu węgierskiego Karolem Robertem Andegaweńskim. Król Andrzej III zmarła nagle w 1301 r. nie pozostawiwszy męskiego potomka i na nim wygasła dynastia Arpadów.
w górę

  genealogia ASKAŃCZYKÓW  ASKAŃCZYCY  -» mapa

w górę

herb hrabiów z BALLENSTEDTherb hrabiów z ASCHERSLEBENDynastia panująca w hrabstwach : Ballenstedt od X w. do ok.1172 r., Aschersleben (Ascharii, Askanii) ok.1060-1315, Weimar-Orlamünde (także w Droyssig, Lauenstein, Gräfenthal, Plassenburga i Rudolstadt) 1100/12-ok.1486, w palatynacie reńskim 1095-1113 i 1129-40, w Marchii Północnej 1134-57, w Brandenburgii 1157-1320, w Anhalcie 1170-1918, w księstwie saskim 1138-42 i 1180-1261, sasko-wittenberskim (elektoracie saskim od 1356) 1261-1423, sasko-lauenburskim 1261-1689 oraz w Rosji 1762-96. Ród niemiecki pochodzący z Alemanii, przesiedlił się ze swoich pierwotnych siedzib do wschodniej Saksonii. Jego pierwszym historycznie potwierdzonym przedstawicielem był Esiko hr.z Ballenstedt, prawdopodobnie syn Adalberta, występujący w 1 połowie XI w. Pierwsi Askańczycy dzięki niezwykle skutecznej polityce matrymonialnej doprowadzili w początkach XII w. do skumulowania w swoich rękach znacznej części ziem na wschodnim pograniczu cesarstwa niemieckiego. Jeden z wybitniejszych przedstawicieli dynastii, Albrecht I "Niedźwiedź" stał się dziedzicem dóbr Ballenstedt i Aschersleben po ojcu oraz księstwa saskiego po matce Eilice pochodzącej z rodu Billungów. W 1134 r. został on przez cesarza mianowany margrabią Marchii Północnej, którą znacznie powiększył kosztem ziem Słowian Połabskich. Po opanowaniu grodu w Brennie (Brandenburgu) przekształcił w 1157 r. wspomniane terytorium w Marchię Brandenburską. W latach 1138-42 był przejściowo księciem saskim, jednak nie zdołał utrzymać tych dóbr walcząc o nie bez powodzenia z Henrykiem "Lwem" z rodu Welfów. Albrecht I "Niedźwiedź" był sojusznikiem cesarzy niemieckich, zwłaszcza Henryka V i Fryderyka I "Barbarossy". Po jego śmierci w 1170 r. nastąpił podział dóbr Askańczyków pomiędzy cztery główne linie dynastyczne : brandenburską, z Orlamünde-Weimar, anhalcką oraz saską. Największą rolę odgrywała linia brandenburska pochodząca od margrabiego Ottona I (zm.1184). Silnie rozrodzona, rozpadła się w połowie XIII w. na dwie gałęzie : ze Stendal i z Salzwedel, wygasła w 1320 r. na Henryku II "Młodszym". Linia z Weimar-Orlamünde, której władztwo było wielokrotnie dzielone, panowała także w Droyssig, Lauenstein, Gräfenthal, Plassenburga i Rudolstadt, nie odegrała większej roli politycznej i wymarła około 1486 r. na hrabim Fryderyku VI. Linia saska uległa w 1261 r. trwałemu podziałowi na sasko-wittenberską, która w 1356 r. osiągnęła godność elektorską i wygasła w 1422 r. na Albrechcie III oraz sasko-lauenburską wymarłą w 1689 r. na księciu Juliuszu Franciszku. Do dziś żyją przedstawiciele linii anhalckiej założonej przez księcia Henryka I (zm.1252). Linia ta, będąca w posiadaniu rdzennie rodowego terytorium, ulegała począwszy od XIII w. wielokrotnym podziałom dynastycznym tworząc liczne odgałęzienia rodu. Wybitną przedstawicielką linii anhalckiej dynastii Askańskiej była Zofia Augusta Fryderyka z gałęzi Anhalt-Zerbst, która w latach 1762-96 panowała Rosji pod imieniem Katarzyny II. W 1863 r. książę Leopold IV Fryderyk, przedstawiciel gałęzi Anhalt-Dessau został władcą całego księstwa Anhaltu. Jego potomkowie panowali w Anhalcie do 1918 r., kiedy to zostali zdetronizowani przez rewolucję listopadową. Od naturalnych potomków lub potomków z małżeństw morganatycznych Askańczyków, pochodzi wiele niemieckich rodów arystokratycznych (np. von Bähringen, von Anhalt, von Waldersee, von Reina, von Beringer, von Berenhorst, von Westarp, von Sachsen, Rutenkrantz, von Rautenkrantz, Rautenstein).
w górę

  genealogia dynastii z WESSEXU  CERDICINGAS (dynastia z Wessexu)  -» mapa

w górę

herb królów WESSEXUDynastia panująca w kilku królestwach anglosaskich : Sasów Zachodnich (Wessex) 538-878, Sasów Wschodnich (Essex) i Sasów Południowych (Sussex) 825-878, w Kencie w końcu 
VIII w. i 825-860, w Mercji 829-830, oraz w zjednoczonej Anglii 878-1066. Jej założycielem był król Wessexu Cerdic żyjący w 1 połowie VI w. Pierwszym lepiej znanym ze źródeł i zapisków kronikarskich władcą był Cyneglis panujący w latach 611-642, który przyjął wiarę chrześcijańską. Za panowania króla Ine rządzącego w latach 688-726 został wydany zbiór praw królestwa Wessex. Do początku IX w., czyli objęcia rządów przez króla Egberta (zm.839) daty panowania poszczególnych władców, jak też ich wzajemne pokrewieństwo nie zostały dokładnie poznane. Sam Egbert był synem jednego z królów Kentu Ealhmunda i objął władzę nad Wessexem w 802 r. Zjednoczył on pod swym berłem Wessex, Essex, Sussex i Kent, uzależnił Northumbrię oraz krótkotrwale opanował Mercję. Jego dzieło zburzyły najazdy Wikingów, z którymi walczył jego syn i następca Ethelwulf (zm.858) oraz wnukowie Athelstan (zm.ok.855), Ethelbald (zm.860), Ethelbert (zm.865), Ethelred I (zm.871), a w końcu Alfred "Wielki" (zm.899). Ten ostatni skutecznie zatrzymał najazdy Duńczyków, których pokonał w 878 r. w bitwie pod Edington, by pod koniec swojego panowania wyprzeć ich ostatecznie do Northumbrii i Wschodniej Anglii. Jego nstępcy dalej prowadzili z powodzeniem walki z Duńczykami, a tym samym rozszerzali zasięg terytorialny swego państwa. Edward "Starszy" (zm.924) rozbił w 910 r. wojska duńskie w bitwie pod Tettenhal i ustalił północną granicę swojego królestwa na linii rzeki Humber. W 918 r. opanował terytorium Mercji, ponadto narzucił swoje zwierzchnictwo władcom Walii, Szkocji i Danelawu. Jego najstarszy syn i następca Athelstan (zm.939) zdobył Kornwalię, a następnie usiłował podporządkować sobie królestwa leżące na północy Wysp Brytyjskich. W 833 r. najechał królestwo Strathclyde, czym spowodował wojnę z koalicją złożoną z Duńczyków z północy, normańskiego króla Dublinu Olafa III Guthfrithsona oraz króla Szkocji Konstantyna II, którą pokonał w 837 r. w bitwie pod Brunanburh. Ten władca jako pierwszy przyjął w 927 r. tytuł "króla całej Brytanii" (rex totius Britanniae). Jego przyrodni bracia i następcy Edmund I "Starszy" (zm.946) i Edred (zm.955) ustabilizowali ostatecznie północną granicę państwa. W 2 połowie X w. za panowania Edgara "Spokojnego" (zm.975) nastąpił okres pokoju i dalszej stabilizacji królestwa anglosaskiego. Jego śmierć zapoczątkowała powolny upadek państwa. W czasie rządów Aethelreda II "Bezradnego" (zm.1016) znowu nasiliły się najazdy Skandynawów z Danii i Norwegii. W 991 r. do Anglii przybiła potężna flota norweska pod wodzą króla Olafa I Trygvassona. Wojska norweskie pokonały siły Anglosasów w bitwie pod Maldon, a król Ethelred II został zmuszony do zapłacenia ogromnego okupu. W kolejnych latach tylko dzięki płaceniu okupu udawało się Aethelredowi utrzymać niezależność kraju, jednak nie zapobiegło to jego plądrowaniu przez Wikingów. Przełomem były wydarzenia z 13.XI.1002 kiedy to na rozkaz króla dokonano krwawej masakry setek osadników skandynawskich. Wśród ofiar znalazła się Gunhilda, siostra króla Danii Swena I "Widłobrodego". Wywołało to kolejną falę duńskich napadów, które zakończyły się ostatecznie ucieczką Ethelreda II do Normandii oraz jego czasową detronizacją w latach 1013-14. Śmierć króla Danii w 1014 r. umożliwiła Aethelredowi odzyskanie władzy. Koniec jego długiego panowania stał pod znakiem konfliktu z synem Edmundem oraz kolejnego najazdu Duńczyków w 1015 r. Następny władca Edmund II "Żelaznoboki" (zm.1016) panował zaledwie kilka miesięcy, został pokonany przez Duńczyków w bitwie pod Ashingdon i musiał podzielić się władzą z ich królem Kanutem II "Wielkim". Jego nagła i niespodziewana śmierć spowodowała, że Anglia znalazła się pod władzą królów duńskich, aż do 1042 r. kiedy to po śmierci Hardekanuta syna Kanuta władzę objął Edward "Wyznawca" (zm.1066). Niektórzy badacze uznają za potomka dynastii z Wessexu hrabiego Godwina (zm.1053), ojca ostatniego króla anglosaskiego Harolda II (zm.1066).
w górę

  genealogia GIEDYMINOWICZÓW  GIEDYMINOWICZE  -» mapa

w górę

herb książąt LITWYDynastia panująca na Litwie 1316-77 i 1401-40 oraz w szeregu ruskich księstwach dzielnicowych w XIV i XV w., będąca gałęzią żmudzkiego dynastycznego rodu SKIRMUNTOWICZÓW. Protoplastą był właściwy twórca państwa litewskiego wielki książę Giedymin (zm.1341). Jego synowie : Narymunt, Olgierd, Koriat, Jawnuta i Kiejstut zapoczątkowali liczne gałęzie rodu. Najwybitniejszymi przedstawicielami dynastii byli dwaj synowie Giedymina, Olgierd (zm.1377) oraz Kiejstut (zm.1382), którzy skutecznie walcząc z Tatarami, Krzyżakami, Polską i Moskwą znacznie powiększyli terytorium państwa, przyłączając między innymi ziemię czernihowsko-siewierską, kijowską oraz część Smoleńszczyzny. Kolejnym wybitnym władcą był wielki książę Witold (zm.1430), który od 1392 r. ściśle współpracował z bratem stryjecznym królem Polski Władysławem II Jagiełłą i stał się współautorem wielkiego zwycięstwa polsko-litewskiego odniesionego w 1410 r. nad Zakonem Krzyżackim w bitwie pod Grunwaldem. Ostatnim panującym na Litwie przedstawicielem rodu był młodszy brat Witolda, Zygmunt I Kiejstutowicz (zm.1440). Zginął zamordowany za sprawą opozycji możnych litewskich, na której czele stali jego dalecy krewni książęta Iwan i Aleksander Czartoryscy. Giedyminowicze byli bardzo mocno rozrodzeni, od nich pochodzili między innymi panujący w Polsce i na Litwie JAGIELLONOWIE, a także liczne kniaziowskie rody litewsko-ruskie i rosyjskie : Koreccy, Chowańscy, Patrikiejewy, Bułgakowy, Golicyny, Kurakiny, Szczeniatiewy, Kurcewicze, Buremscy, Sanguszkowie, Trubeccy, Olelkowicze-Słuccy, Bielscy, Mścisławscy, Czartoryscy, Zasławscy-Mścisławscy, Tołoczkiewicze, Bujniccy prawdopodobnie : Różyńscy, Kroszyńscy, Połubińscy, Łukomscy, a może również : Druccy, Nieświccy, Zbarascy, Wiśniowieccy, Poryccy i Woronieccy. 
w górę

  genealogia GRYFITÓW  GRYFICI (dynastia Zachodniopomorska)  -» mapa

w górę

herb książąt POMORZA ZACHODNIEGODynastia panująca na Pomorzu Zachodnim od 1 połowy XII w. do 1637 r., a także w Danii i Szwecji 1397-1439 oraz w Norwegii 1397-1442. Istnieje nieudokumentowana hipoteza 
o pochodzeniu Gryfitów od Piastów czyli od brata Mieszka I, Czcibora lub od syna Mieszka I i jego drugiej żony Ody, Świętopełka. Władztwo Gryfitów obejmowało ziemie pomiędzy Pomorzem Wschodnim (Gdańskim) a Meklemburgią. Pierwszym historycznym władcą Pomorza Zachodniego a zarazem protoplastą Gryfitów był Warcisław I (zm.1147) syn nieznanego 
z imienia księcia zachodniopomorskiego (? kołobrzeskiego). W latach 1120-23 został on pokonany przez Bolesława III "Krzywoustego" i Pomorze Zachodnie stało się lennem Polski. 
Po 1123 r. rozpoczął się proces chrystianizacji Pomorza, w 1140 r. utworzono biskupstwo w Wolinie (przeniesionego w 1176 r. do Kamienia), podporządkowanego arcybiskupowi gnieźnieńskiemu. W 1181 r. Pomorze Zachodnie zostało lennem cesarstwa niemieckiego a w latach 1184-1227 Danii. Po 1156 r. częste podziały państwa, początkowo na dwie części - księstwa szczecińskie i dymiński. Po przejściowym zjednoczeniu państwa w 1264 r. przez Barnima I ks.szczecińskiego zostało ono ponownie podzielone w 1295 r. pomiędzy jego synów Bogusława IV i Ottona I na część wołogoską i szczecińską. W 1325 r. Warcisław IV ks.wołogoski jako wnuk po matce Wisława II ks.Rugii został władcą jego państwa tj. wyspy Rugii oraz części 
wybrzeża pomorskiego. W 1367 (1372) r. nastąpił dalszy podział księstwa wołogoskiego na dwie części - zachodnią (wołogosko-rugijską) i wschodnią (słupską). W XIV w. nastąpiło zbliżenie książąt zachodniopomorskich z Polską. W 1343 r. Bogusław V ks.słupski został zięciem króla Polski Kazimierza III "Wielkiego". Jego syn Kazimierz (Kaźko) IV otrzymał od dziada szereg ziem na terytorium Polski (Dobrzyń, Bydgoszcz). Bratanek Kazimierza IV, Eryk I ks.słupski został w 1397 r. królem trzech zjednoczonych na mocy unii kalmarskiej monarchii skandynawskich : Danii, Norwegii i Szwecji. W 2 połowie XV w. wymieranie poszczególnych linii Gryfitów : szczecińskiej w 1464 r. oraz słupskiej w 1459 r. umożliwiło w 1478 r. Bogusławowi X "Wielkiemu" z gałęzi wołogosko-rugijskiej zjednoczenie całości ziem Pomorza Zachodniego. W 1521 r. złożył on hołd lenny cesarzowi Karolowi V i stał się księciem Rzeszy Niemieckiej (S.I.R.). Począwszy od 1532 r. Pomorze Zachodnie jest znowu wielokrotnie dzielone
i jednoczone. W 1534 r. Barnim IX (XI) "Stary" ks.szczeciński oraz Filip I ks.wołogoski przyjęli luteranizm jako religię panującą w państwie. W 1625 r. ostatni męski przedstawiciel dynastii Gryfitów, książę szczeciński Bogusław XIV zjednoczył ostatecznie ziemie zachodniopomorskie. W okresie wojny trzydziestoletniej Pomorze Zachodnie praktycznie utraciło suwerenność, zostało uzależnione w 1627 r. 
od cesarstwa a w 1630 r. od Szwecji. W 1637 r. po bezpotomnej śmierci ostatniego Gryfity jego państwo zostało podzielone pomiędzy Szwecję (część na zachód od Odry ze Szczecinem i Wołogoszczą) 
i Brandenburgię (część na wschód od Odry ze Słupskiem). Istnieje nie udokumentowana hipoteza, że Raciborzyce książęta Pomorza Środkowego ze stolicą w Sławnie byli gałęzią Gryfitów pochodzącą 
od Racibora I ks.zachodniopomorskiego, brata Warcisława I lub od innego Racibora, syna Bogusława I ks.zachodniopomorskiego z jego pierwszego małżeństwa z Walpurgą ks.duńską.
w górę

  genealogia GIEDYMINOWICZÓW  JAGIELLONOWIE  -» mapa

w górę

herb JAGIELLONÓWDynastia panująca na Litwie 1377-1401 i 1440-1572, w Polsce 1386-1572, na Węgrzech 1440-44 i 1490-1526, w Czechach 1471-1526, a także w księstwach głogowskim 1490-1506
oraz opawskim 1501-06. Jagiellonowie stanowili gałąź GIEDYMINOWICZÓW, ich protoplastą był Jagiełło wielki książę Litwy, który przyjął w 1386 r. chrzest i jako Władysław II został
królem Polski. Po nim panowali kolejno jego synowie Władysław III "Warneńczyk" (zm.1444) i Kazimierz IV Jagiellończyk (zm.1492). Pierwszy z nich rządził również na Węgrzech w latach 1440-44, a następnie poległ w przegranej bitwie z Turkami pod Warną. Kazimierz połączył trony polski i litewski, w latach 1454-66 prowadził zwycięską wojnę z Krzyżakami zakończoną pokojem toruńskim. W jej wyniku uzyskał Pomorze Gdański, ziemię chełmińską i część Warmii z Malborkiem oraz zahołdował państwo zakonne, którego stolica została przeniesiona do Królewca. W 1462 r. król powiększył swoje posiadłości o wchodzące w skład Mazowsza księstwa rawskie i bełskie, a także zagwarantował dla swojego syna Władysława sukcesję tronu czeskiego, co nastąpiło w 1471 r. po śmierci Jerzego z Podiebradów. Po śmierci władcy nastąpił rozpad jego państwa, starszy z synów Jan II Olbracht (zm.1501) został królem Polski, podczas gdy młodszy Aleksander (zm.1506) objął tron wielkoksiążęcy na Litwie. Natomiast najstarszy z braci Władysław II (zm.1516) panujący w Czechach odziedziczył tron węgierski po zmarłym 
w 1490 r. Macieju Korwinie. W ten sposób Jagiellonowie stali się najpotężniejszą dynastią w Europie Centralnej. W 1506 r. trony polski i litewski odziedziczył kolejny z synów Kazimierza, Zygmunt I "Stary"
(zm.1548). Prowadził on w latach 1507-08, 1512-22 oraz 1534-37 wojny z państwem moskiewskim zakończone utratą przez Litwę ziemi smoleńskiej, a w latach 1519-21 ostatnią wojnę z Zakonem Krzyżackim. W 1525 r. został zawarty pokój w Krakowie, wielki mistrz zakonu Albrecht Hohenzollern złożył królowi hołd lenny ze swoich ziem, sekularyzowanych i jako Prusy Książęce pozostających od tej pory pod władzą świeckich książąt z dynastii Hohenzollernów. W 1526 r. Zygmunt I "Stary" powiększył terytorium państwa o Mazowsze, inkorporowane po śmierci rządzących tą dzielnicą ostatnich książąt z rodu Piastów. Jego następcą, a zarazem ostatnim Jagiellonem na polsko-litewskim tronie był syn Zygmunt II August (zm.1572), który na mocy unii lubelskiej zawartej w 1569 r.  ostatecznie doprowadził do połączenia Korony Polskiej i Litwy w jedno państwo Rzeczpospolitą Obojga Narodów ze wspólnym królem, sejmem, pieniądzem i polityką zagraniczną. Starsza gałąź Jagiellonów panująca w Czechach i na Węgrzech wygasła w 1526 r. wraz ze śmiercią Ludwika II poległego w bitwie z Turkami pod Mohaczem. 
w górę

  genealogia KAROLINGÓW  KAROLINGOWIE  -» mapa

w górę

herb nieznanyArystokratyczny ród frankijski gałąź Arnulfingów-Pepinidów, wywodzący się od Karola "Młota", jednego pochodzenia z rodem Nibelungów. Byli początkowo zarządcami pałacu (majordomami) władców Merowińskich w Austrazji, a później w całym zjednoczonym królestwie Franków. W 751 r. odsunęli od władzy Merowingów i sami zajęli ich miejsce na tronie za zgodą możnowładztwa i papiestwa. Po śmierci Ludwika I "Pobożnego" państwo frankijskie zostało podzielone na trzy części : zachodnią (Francia occidentalis), wschodnią (Francia orientalis) i środkową ciągnącą się od Flandrii po północną Italię i brzegi Morza Śródziemnego. Wszystkie trzy główne gałęzie rodu wymarły do początków XI w. : 
- włosko-lotaryńsko-prowansalska w 895 r.
- wschodniofrankijska (niemiecka) w 911 r. 
- zachodniofrankijska (francuska) w 1021 r.
w górę

  genealogia KOTROMANICIÓW  KOTROMANICIE  -» mapa

w górę

herb KOTROMANICIÓWDynastia panująca w Bośni 1250-1463. Ród pochodzenia miejscowego, pierwszym historycznym władcą był Prijezda I (zm.1287), kuzyn i następcą bana Mateja (Macieja) Ninosława władającego Bośnią w latach 1232-50. Po nim panowali  jego dwaj synowie Prijezda II oraz Stefan I Kotroman. Od imienia tego ostatniego wzięła nazwę cała dynastia. Stefan I dzięki małżeństwu z córką króla Serbii Stefana Dragutina przyłączył do swego państwa Usorę i Soli, jednak uległ hrabiom bribirskim z chorwackiego rodu Šubiciów i stał się ich wasalem. Stefan II Kotromanić jeden z synów Stefana I zrzucił zwierzchnictwo Šubiciów, wykorzystał formalną zależność od Węgier dla wzmocnienia Bośni i stał się odnowicielem państwa. Osłabienie i rozpad carstwa serbskiego w 2 poł. XIV w. pozwoliły Kotromaniciom na znaczne rozszerzenie terytorium Bośni kosztem ziem serbskich. W 1377 Twrtko I bratanek i następca Stefana II koronował się na króla Bośni i Serbii. Koronacja oznaczała formalne uzależnienie się od Węgier uwikłanych wówczas w wojnę z Litwą, Wołoszczyzną i Neapolem. Jednak już po śmierci Tvrtka I w 1391 jego kuzyn i następca Stefan Dabisza powrócił pod zwierzchnictwo Węgrów, oddając im część nabytków w Chorwacji. Po jego rychłym zgonie w 1395 i krótkotrwałych rządach wdowy po nim Heleny Gruby królem Bośni został w 1398 Stefan Ostoja zapewne naturalny syn Twrtaka I. Nowy władca zmuszony był walczyć z królem Węgier Zygmuntem Luksemburskim przeciw któremu poparł pretendenta do tronu Władysława Neapolitańskiego. W 1404 opuścił obóz neapolitański czym naraził się na niezadowolenie bośniackich możnowładców. Jeden z nich Hrvoja Vukčić doprowadził do obalenia króla na rzecz jego przyrodniego brata Twrtka II. Następne lata to okres walk pomiędzy Twrtkiem II i Stefanem Ostoją a później jego synami Stefanem Ostojiciem i Radiwojem. W 1443 po śmierci Tvrtka II królem Bośni został Stefan Tomasz kolejny naturalny syn Stefana Ostoji. Starał się on wzmocnić władzę królewską, co spotkało się z niezadowoleniem możnowładców pod przewodnictwem Stefana Vukčicia Kosača, który poparł pretendenta do tronu byłego króla Radiwoja. W 1448 Stefan Kosača ogłosił się na swych ziemiach niezależnym władcą hercogiem (księciem) św.Sawy a tym samym został twórcą Hercegowiny. W 1459 syn króla Bośni Stefan Tomaszewić został na krótko władcą Serbii. Zjednoczenie obu państw doprowadziło do interwencji tureckiej i utraty ziem serbskich. Stefan Tomaszewić który w 1461 został następcą zmarłego ojca kontynuował wojnę z Turcją. W 1463 wojska sułtana tureckiego Mehmeda II zajęły całą Bośnię, zdobyły twierdzę Ključ i wzięły króla do niewoli. Władca Bośni zginął w czerwcu 1463 ścięty z rozkazu sułtana. Ostatni przedstawiciele dynastii Kotromaniciów - brat Stefana Zygmunt i siostra Katarzyna przyjęli islam. Zygmunt zajmował stanowiska w administracji tureckiej w Azji Mniejszej i zmarł około 1490 pozostawiając potomstwo, którego los nie jest znany.
w górę

  genealogia MEROWINGÓW  MEROWINGOWIE  -» mapa

w górę

herb nieznanyDynastia panująca w Królestwie Franków w latach 481-753, wywodząca się od władcy Franków salickich Merowecha (Meroweusza).W okresie rozpadu Cesarstwa Zachodniorzymskiego tereny północnej Galii zamieszkane były głównie przez plemiona frankońskie. Zjednoczyły się one i utworzyły w 481 r. państwo, którego królem został Chlodwig I (ok.481-511) syn Childeryka I. Szybko rozszerzył on granice swego, początkowo bardzo małego kraju. Podbił m.in. państwo Alemanów - późniejszą Alzację część państwa Wizygotów - późniejszą Akwitanię. W ciągu 30 lat opanował prawie całą Galię i część Germanii. Był to okres burzliwego rozwoju chrześcijaństwa, więc by zapewnić sobie poparcie Kościoła, przyjął chrzest ok. 497 r., nawracając się, wraz ze swymi poddanymi, na wiarę chrześcijańską w obrządku rzymskokatolickim, która dodatkowo sprzyjała asymilacji ludów galoromańskich i barbarzyńskich (Germanie byli arianami). Chlodwig osiadł w Paryżu, czyniąc go stolicą królestwa. Było to już wtedy znaczące miasto Lutecja, rozbudowane przez Rzymian z osady rybackiej, znajdującej się na wyspie Cite na Sekwanie. Nazwa miasta nadana została przez Franków ze względu na zamieszkiwanie regionu przez celtyckie plemię Paryzjów. W chwili śmierci Chlodwiga I w 511 r. państwo Franków rozciągało się od Renu po Pireneje i stanowiło stosunkowo najbardziej stabilny i zwarty kraj na gruzach pozostałych po Cesarstwie Zachodniorzymskim. W ciągu VI w. państwo Franków, kierowane przez królów z dynastii Merowingów, powiększyło znacznie swe terytorium, przyłączając Turyngię (leżącą między Saalą i górną Wezerą - 531) , Burgundię (532-534), Prowansję (536). Również Księstwo Bawarów (późniejsza Bawaria) zostało podporządkowane Frankom, przy czym tamtejszy ród książęcy pozostawiono u władzy, ale jako frankijskich urzędników. W największym swym zasięgu Królestwo Franków dochodziło do Łaby i środkowego Dunaju na wschodzie. W okresach zjednoczenia było to największe i najpotężniejsze państwo w zachodniej Europie. Słabością państwa był kilkakrotnie przeprowadzony, zgodnie zresztą ze zwyczajowym prawem frankońskim, podział na pomniejsze królestwa pomiędzy synów zmarłego monarchy. Po śmierci Chlodwiga I  państwo podzielono więc pomiędzy czterech jego synów. Zarysował się już wtedy podstawowy podział na dzielnice : Neustrię (zachodnia część państwa), Austrazję (północno-wschodnia), Burgundię (centrum) i Akwitanię (południowo-zachodnia). Zjednoczenie nastąpiło dopiero w 558 r. pod rządami Chlotara I i ponownie na dłuższy okres czasu w 634 r. za panowania Dagoberta I (629-639), który uważa się za złoty okres królestwa. Kolejni monarchowie z dynastii Merowingów, panujący w państwie Franków po zmarłym w 639 r. Dagobercie I, nie przejawiali większej aktywności i historia zapisała ich jako "królów gnuśnych". Gdy w 737 r. umarł Teodoryk IV, wtedy nie syn monarchy, Childeryk III, lecz majordom dworu królewskiego Karol "Młot" przejął pełnię władzy w państwie, które po jego śmierci przypadło jego synom Karlomanowi i Pepinowi. Przywrócili oni wprawdzie tron Childerykowi III, lecz po udaniu się Karlomana do klasztoru na Monte Casino, Pepin "Krótki" zdetronizował Childeryka III, kazał ostrzyc (Merowingowie nosili długie włosy, w których według wierzeń frankijskich kryła się magiczna moc) i wysłać do klasztoru. Pepin " Krótki" sam, w porozumieniu i z błogosławieństwem papieża Stefana II, oglosił się w 751 r. królem państwa frankońskiego. W ten sposób zapoczątkowana została dynastia królewska, zwaną Karolingami. 
w górę

  genealogia NEMANJICIÓW  NEMANICIE  -» mapa

w górę

herb książąt i królów SERBIIDynastia panująca w Serbii (Raszce) ok.1171-1371, w Zecie (Dukli) 1190-1243, w Sremie (Maczwie i pn.Bośni) 1282-1324, w Epirze i Tesalii 1359-73. Ród pochodzenia miejscowego,
byli potomkami Wukanowiczów (Uroszewiczów) prawdopodobnie jednej z gałęzi Wojisławowiczów młodszej linii PREDIMIROWICIÓW. Za protoplastę rodu jest uważany wielki żupan Raszki Stefan Nemanja (zm.1199), który zjednoczył wszystkie ziemie serbskie i uzależnił się od Bizancjum. Jego dwaj synowie Wukan II i Stefan "Pierwszy Koronowany" zapoczątkowali dwie główne linie rodu : duklańską (z Zety) i serbską. Stefan władający Serbią od 1196 po abdykacji ojca Stefana Nemanji zwyciężył w 1204 brata Wukana II króla Dukli i Dalmacji a później zapoczątkował umacnianie prawosławia w swoim państwie. W 1217 Stefan przyjął z rąk papieża koronę królewską. Od tej chwili wszyscy jego potomkowie wstępując na tron serbski przyjmowali koronacyjne imię Stefan. Syn i następca Stefana, Radosław zaangażował się w rywalizację pomiędzy Epirem i Bułgarią. Został sojusznikiem despoty Epiru Teodora I Angelosa
i zawarł małżeństwo z jego córką Anną. Klęska Teodora w walce z Bułgarami pod Kłokotnicą  doprowadziła do wzrostu opozycji a w końcu upadku Radosława obalonego na rzecz młodszego brata Władysława I. Nowy król prowadził politykę probułgarską uznając zwierzchnictwo cara Iwana Asena II i żeniąc się z jego córką Biełosławą. Po śmierci swego teścia i protektora w 1241 oraz niszczącym najeździe mongolskim Władysław został w 1243 zmuszony do abdykacji i przekazania tronu młodszemu bratu Uroszowi I. Nowy władca znacznie wzmocnił i scentralizował państwo serbskie. W polityce zagranicznej lawirował między obozem pro i antybizantyjskim. Został zagrożony od północy przez Węgrów, którzy utworzyli na pograniczu z Serbią banat Maczwy i zmusili Urosza do uznania ich zwierzchnictwa. W 1276 król został obalony przy pomocy wojsk węgierskich przez syna Dragutina. Stefan Dragutin podobnie jak ojciec prowadził politykę antybizantyjską pozostając w przymierzu z Karolem I Andegaweńskim królem Neapolu. W 1282 Dragutin abdykował na rzecz brata Milutina, zachowując jednak północną część państwa tzw. królestwo Sremu. Milutin kontynuował antybizantyjską politykę swojego poprzednika, zdobywając północną Macedonię. W latach 1312-13 miał miejsce konflikt zbrojny pomiędzy braćmi, który zakończył się ugodą oraz uznaniem przez Dragutina zwierzchnictwa Milutina w zamian za zachowanie praw do tronu serbskiego dla swoich potomków. Po śmierci Dragutina w 1316 Milutin złamał warunki ugody i uwięził swojego bratanka Władysława II a większość jego ziem przyłączył do swego państwa. Rychły zgon Milutina w 1321 umożliwił Władysławowi odzyskanie ojcowizny i pretendowanie do tronu Serbii. Władcą tego państwa ostatecznie został naturalny syn Milutina, Urosz III "Deczański", który pokonał zarówno Władysława II jak też swojego przyrodniego brata Konstantyna. Nowy władca poniósł straty terytorialne na północy kraju na rzecz bana Bośni Stefana II Kotromanicia, natomiast na południu zaangażował się w konflikt wewnątrzbizantyjski pomiędzy Andronikiem II i Andronikiem III. W efekcie pokonał pod Welbużdem sojusznika Andronika III, cara bułgarskiego Michała Szyszmana i zapoczątkował okres przewagi serbskiej na Bałkanach. W 1331 Urosz III "Deczański" został zdetronizowany i uwięziony przez syna Urosza IV Duszana i wkrótce zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach najprawdopodobniej zamordowany. Stefan Duszan był najwybitniejszym władcą z dynastii Nemaniczów. Wykorzystując słabość Bizancjum zdobył większość jego europejskich posiadłości, a w 1345 koronował się na cara Serbów i Greków. Po jego śmierci w 1355 potęga serbska gwałtownie się załamała. Syn i następca Duszana, Urosz I (V) był władcą słabym nie potrafiącym sobie poradzić z ruchami odśrodkowymi na terenie swego rozległego państwa. W 1359 Węgrzy zajęli północną część carstwa serbskiego tzw. Braničevo, a władajacy Epirem i Tesalią stryj nowego władcy Symeon Urosz Paleolog przyjął także tytuł cara. Urosz prowadził politykę promagnacką, nadając licznym swym wielmożom tytuły królów i despotów doprowadził w ten sposób do osłabienia władzy centralnej. W tych okolicznościach państwo serbskie nie mogło przeciwstawić nowemu zagrożeniu zewnętrznemu - Turkom osmańskim. Władający z ramienia cara w Macedonii król Wukaszyn i wojewoda Uglejsza ponieśli w 1371 walce z Turkami ciężką klęskę nad Maricą, w rezultacie większość lokalnych władców południowoserbskich musiało uznać zwierzchnictwo tureckie. Wkrótce po tej klęsce tytularny już w istocie car Urosz zmarł bezpotomnie a carstwo serbskie przestało istnieć. Ostatnimi męskimi potomkami Stefana Nemanji byli dwaj bracia, synowie Symeona z Epiru i Tesalii : Jan (Jovan) Dukas Paleolog i Stefan Dukas. Pierwszy z nich około 1372 przejął po ojcu tron Epiru i Tesalii, utracił go rok później i wstąpił do klasztoru pod imieniem Joasafa, gdzie zmarł w 1423 jako ostatni członek dynastii Nemaniczów. Drugi władał w Farsalos i Domokos i zmarł w 1397.
w górę

  genealogia DYNASTII MEKLEMBURSKIEJ  NIKLOTOWICE (dynastia Meklemburska)  -» mapa

w górę

herb książąt MEKLEMBURGIIDynastia panująca w księstwie Obodrzyców później zwanym Meklemburgią od 1 połowy XII w. do 1918 r., w Szwecji 1364-89 oraz w Holandii 1948-80. Ród pochodzenia miejscowego, jego protoplastą był możny obodrzycki Niklot (zm.1160), który w 1 połowie XII w. zdobył władzę książęcą podczas walk wewnętrznych, do których doszło po śmierci Henryka Gotszalkowica (zm.1127) księcia Obodrzyców z dynastii Nakonidów. Synowie Niklota, Przybysław (zm.1178) i Warcisław (zm.1164) byli w latach 1160-63 ostatnimi niepodległymi władcami plemiennymi Obodrzyców. Pierwszy z nich został w 1167 r. lennikiem księcia saskiego Henryka "Lwa" oraz panem części terenów obodrzyckich ze stolicą w Mechlinie (Mecklenburg) osadzie 
o charakterze miejskim leżącej pomiędzy Wyszomierzem (Wismar) i Zwierzynem (Schwerin). Po śmierci jego syna księcia Henryka Borwina I (zm.1227) księstwo rozpadło się na cztery dzielnice ze stolicami w Mechlinie (Mecklenburg), Orli (Werle), Roztoce (Rostock) i Parchimiu. Książęta rezydujący w Mechlinie (Mecklenburg), a później w Wyszomierzu (Wismar), wywodzący się od Jana I "Teologa" najstarszego wnuka Henryka Borwina I opanowali w XIII i XIV w. większą część dawnych ziem Obodrzyców, a ich państwo przybrało nazwę Meklemburgii. Od końca XII w. szybka chrystianizacja księstwa, a następnie germanizacja jego słowiańskiej ludności oraz samej dynastii. W XIII  i XIV w. ekspansja polityczna książąt meklemburskich kosztem państw ościennych, głównie Pomorza Zachodniego i osłabionej przejściowo Brandenburgii. W wyniku podbojów Henryka II "Lwa" (zm.1329) oraz jego syna Albrechta II "Wielkiego" (zm.1379) Meklemburgia objęła znaczne obszary pomiędzy Łabą a Bałtykiem, tj. dawne ziemie Obodrzyców i część ziem Wieletów. Uzyskano między innymi Stargard (Oldenburg) i Zwierzyn (Schwerin). W 1348 r. cesarz Karol IV Luksemburski podniósł Albrechta II "Wielkiego" i jego brata Jana I (IV) do godności książąt Rzeszy Niemieckiej (S.I.R.). W połowie XIV w. kolejny podział Meklemburgii na dzielnice ze stolicami w Zwierzynie (Schwerin) i Stargardzie (Oldenburg). W latach 1364-89 Albrecht III ks.meklemburski ze Schwerina był królem Szwecji. W XIV i XV w. wymieranie poszczególnych linii dynastii meklemburskiej : z Goldberga w 1374 r, z Waren w 1426 r, z Güstrow i Werle w 1436 r. ze Stargardu w 1471 r. umożliwiło Henrykowi IV (II) "Grubemu" z linii ze Schwerina zjednoczenie całości ziem Meklemburgii. W 1549 r. książę Henryk V "Zgodny" przyjął luteranizm jako oficjalną religię państwową. Od 1 połowy XVI w. państwo było wielokrotnie dzielone i jednoczone. W 1 połowie XVII w. ustalony został podział Meklemburgii na dwie części : zachodnią i wschodnią ze stolicami w Schwerinie i Güstrow. W okresie wojny 30-letniej książęta meklemburscy Adolf Fryderyk I i Jan Albrecht II znaleźli się w obozie protestanckim, co ściągnęło na nich najazd wojsk cesarskich i przyniosło przejściową utratę Meklemburgii, rządzonej w latach 1629-31 przez Albrechta Wallensteina. Powrót do wladzy zawdzięczali interwencji króla Szwecji Gustawowi II Adolfowi. W 1695 r. po wymarciu książąt z Güstrow Fryderyk Wilhelm ks.meklemburski ze Schwerina na krótko zjednoczył całe państwo, aby już w 1701 r. wydzielić dzielnicę ze stolicą w Strelitz swojemu stryjowi Adolfowi Fryderykowi II. Począwszy od XVIII w. książęta meklemburscy ulegali wpływom królów Prus, z którymi łączyły ich związki rodzinne i polityczne. Likwidacja w 1806 r. Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego uczyniła ich władcami formalnie suwerennymi. Jednak w latach 1806-13 kiedy Niemcy były kontrolowane przez Napoleona I, uznawali zwierzchnictwo Francji i przystąpili do utworzonego pod jej przewodnictwem Związku Reńskiego. Po 1815 r. ponownie znaleźli się w orbicie wpływów pruskich. Na mocy ustaleń, które zapadły na kongresie wiedeńskim w 1815 r. książęta meklemburscy, Fryderyk Franciszek I ze Schwerina oraz Karol ze Strelitz przyjęli tytuły wielkich książąt. W 1866 r. oba księstwa meklemburskie weszły w skład Związku Północnoniemieckiego, a w 1871 r. - Cesarstwa Niemieckiego, zachowując ograniczoną autonomię w sprawach wewnętrznych. W 1918 r. po samobójczej śmierci Adolfa Fryderyka VI ze Strelitz całość ziem meklemburskich zjednoczył książę Fryderyk Franciszek IV ze Schwerina, obalony w tym samym roku przez rewolucję listopadową. Przedstawiciele dynastii meklemburskiej żyją do dzisiaj, 
a w latach 1948-80 w osobie królowej Juliany panowali w Holandii. 
w górę

  genealogia PALEOLOGÓW  PALEOLOGOWIE  -» mapa

w górę

herb PALEOLOGÓWherb PALEOLOGÓWDynastia panująca w Bizancjum 1259-1453, despotacie Morei na Peloponezie 1383-1460 oraz margrabstwie Monteferratu w północnych Włoszech 1306-1533. 
Paleologowie pochodzili z Frygii w Anatolii. Nazwisko wzięli najprawdopodobniej od przydomka "palaios logos" ("miłośnik przeszłości"), który nosił pierwszy znany przedstawiciel rodu duks bizantyjski Nikefor poległy w 1081 r. w bitwie z Normanami pod Dyrrachionem. W XII i XIII w. Paleologowie należeli do arystokracji wojskowej tworzącej elitę cesarstwa. W 1258 r. Michał Paleolog dokonał przewrotu wojskowego i został regentem małoletniego cesarza Nicei Jana IV Laskarysa, a w 1259 r. współcesarzem jako Michał VIII. W 1261 r. Michał zdobył Konstantynopol, odnowił cesarstwo bizantyjskie oraz obalił, kazał oślepić i uwięzić małoletniego Jana IV. 
Następcy Michała nie odgrywali już większej roli politycznej, za ich panowania zaczął się powolny upadek polityczny i militarny cesarstwa aż do zdobycia Konstantynopola przez Turków Osmańskich w 1453 r. Ostatni cesarz bizantyjski Konstantyn XI zginął w walce. Jego dwaj młodsi bracia Demetriusz i Tomasz rządzili do 1460 r. w despotacie Morei na Peloponezie stanowiącym ostatnie państwo greckie pozostałe po upadku Bizancjum. Od 1306 r. młodsza linia dynastii założona przez Teodora syna cesarza Andronika II objęła panowanie 
w Montferracie w północnych Włoszech, gdzie przetrwała do 1 połowy XVI w. Pomimo słabości politycznej państwa kolejni władcy z dynastii Paleologów wyróżniali się jako mecenasi kultury i sztuki, wpłynęli na rozkwit kultury bizantyjskiej, która stała się dominującym wzorem dla narodów bałkańskich. Jednym z głównych działań podejmowanych przez cesarzy Michał VIII, Jan V oraz Jan VIII były próby zawarcia unii kościelnej z chrześcijaństwem zachodnim, w czym upatrywano szansę na uzyskanie pomocy militarnej w walce z Turkami. Próby te ze względów doktrynalnych, a także z powodu silnej niechęci wiernych do łacinników zakończyły się niepomyślnie. Żoną wielkiego księcia moskiewskiego Iwana III była Zofia Paleolog, bratanica ostatniego cesarza bizantyjskiego Konstantyna XI. Dzięki Zofii na dworze wielkoksiążęcym zrodziła się idea Moskwy jako Trzeciego Rzymu, rozwijana później w Rosji jako bezpośredniej spadkobierczyni najlepszych tradycji bizantyjskich, tak religijnych, jak też państwowych. Symbolem związków bizantyjsko-ruskich było przejęcie przez władców moskiewskich dwugłowego orła bizantyjskiego.
w górę

  genealogia PIASTÓW  PIASTOWIE  -» mapa

w górę

herb książąt i królów POLSKIDynastia panująca w Polsce od X w. do 1370 r., na Mazowszu do 1526 r. oraz na Śląsku do 1675 r. Ród książąt plemiennych Polan, wywodzili się z rodzimej arystokracji. Według legendy pochodzili od prostego oracza Piasta syna Chościska. Pierwszym znanym ze źródeł księciem państwa Polan (Polski) ze stolicą w Gnieźnie był rzekomy potomek legendarnego Piasta, Mieszko I (zm.992). W 966 r. przyjęcie chrześcijaństwa z Czech w obrządku łacińskim. W końcu X w. państwo Piastów powiększyło się o Śląsk i Małopolskę zdobyte na Czechach.
Za rządów syna i następcy Mieszka I, Bolesława I "Chrobrego" nastąpił dalszy rozwój terytorialny państwa. Zostały przejściowo opanowane Czechy, Morawy, Słowacja, Milsko i Łużyce. Bolesław I "Chrobry" prowadził zwycięskie wojny z Cesarstwem Niemieckim oraz Rusia Kijowską, a w 1025 r. koronował się na króla Polski. Po jego śmierci w okresie rządów Mieszka II Lamberta (zm.1034) nastąpił upadek państwa, utrata godności królewskiej, podział i podporządkowanie cesarstwu oraz okresowa utrata Śląska na rzecz Czech. Ponowny rozkwit państwa Piastów za panowania księcia Bolesława II "Śmiałego", który prowadził aktywną politykę zagraniczną mieszając się w wewnętrzne sprawy Rusi Kijowskiej i Węgier oraz w 1076 r. koronował się na króla. W 1079 r. detronizacja i wygnanie Bolesława II "Śmiałego" oraz osłabienie Polski. W 1 połowie XII w. znowu wzmocnienie władzy książęcej, Bolesław III "Krzywousty" podporządkował sobie Pomorze oraz skutecznie walczył z cesarstwem i Czechami. Po jego śmierci w 1038 r. początek rozdrobnienia dzielnicowego oraz wyodrębnienie trzech linii dynastycznych : śląskiej, wielkopolskiej i małopolskiej wywodzących się od trzech synów Bolesława III "Krzywoustego" : Władysława II "Wygnańca", Mieszka III "Starego" oraz Kazimierza II "Sprawiedliwego". W XIII w. przewaga książąt śląskich Henryka I "Brodatego" oraz jego syna Henryka II "Pobożnego" a następnie księcia wielkopolskiego Przemysła II, który w 1295 r. na krótko odnowił tytuł królewski. Do początków XIV w. czasy zamętu oraz walki o władzę pomiędzy poszczególnymi członkami mocno rozrodzonej dynastii Piastów. W 1291 r. zajęcie Małopolski przez władcę Czech Wacława II, który w 1300 r. koronował się na króla Polski. Po śmierci króla czeskiego w 1305 r. wzrost znaczenia księcia brzesko-kujawskiego Władysława I "Łokietka", który opanował Pomorze Gdańskie (przejściowo do 1308 r.), Małopolskę oraz Wielkopolskę a w 1320 r koronował się na króla i stał się odnowicielem państwa polskiego. Poza zjednoczoną monarchią pozostał Śląsk zahołdowany przez władców Czech, Mazowsze oraz Pomorze Gdańskie podstępnie zdobyte przez Zakon Krzyżacki. W latach 1333-70 rządy Kazimierza III "Wielkiego" ostatniego Piasta na tronie polskim i dalsze wzmocnienie państwa. Rozwój gospodarczy Polski, liczne lokacje miast, budowa systemu warowni wzdłuż granicy południowo-zachodniej, ufundowanie uniwersytetu krakowskiego. W polityce zagranicznej zahołdowanie Mazowsza, opanowanie Rusi Halicko-Wołyńskiej, zawarcie pokoju z Czechami za cenę zaniechanie podporządkowania ziem śląskich, nieskuteczne próby pokojowego odzyskania ziem Pomorza Gdańskiego. Od XIV w. wymieranie poszczególnych gałęzi dynastii Piastów, książąt : bytomskich w 1355 r., świdnicko-jaworskich w 1368 r., ziębickich w 1428 r., oleśnickich w 1492 r., głogowsko-żagańskich w 1504 r., oświęcimsko-zatorskich w 1513 r., mazowieckich w 1526 r., opolskich w 1532 r., cieszyńskich w 1625 r. oraz legnicko-brzeskich w 1675 r. Ostatnimi męskim potomkiem Piastów był baron Ferdynand II von Hohenstein (zm.1706), wnuk Wacława Gotfryda naturalnego syna księcia cieszyńskiego Adama Wacława (zm.1617).
w górę

  genealogia PLANTAGENETÓW  PLANTAGENECI  -» mapa

w górę

herb książąt NORMANDIIherb królów ANGLIIDynastia panująca w Anglii 1154-1485, Andegawenii i Maine 1129-1206, Touraine 1129-1204, Normandii 1144-1204, Bretanii 1181-1203, Akwitanii 1152-1449 oraz Poitiers 1172-1224, będąca odgałęzieniem ANDEGAWENÓW. Założycielem rodu był hrabia Andegawenii Godfryd V "Piękny" (zm.1151) o przydomku "Plantagenet", oznaczającym najprawdopodobniej gałązkę janowca (od starofrancuskiego plantagenista), którą zwykł on nosić przy nakryciu głowy. Godfryd ożenił się z Matyldą , wdową po cesarzu Henryku V, a córką Henryka I króla Anglii z dynastii normandzkiej, dzięki czemu on oraz jego potomkowie stali się pretendentami do dwóch tronów : angielskiego i normandzkiego. Pierwszym Plantagenetem na tronie angielskim został w 1154 r. jego syn Henryk II. Władca ten oprócz Anglii posiadał rozległe dobra na kontynencie we Francji, było to księstwo Normandii oraz hrabstwa : Andegawenii, Maine i Touraine. Poprzez małżeństwo z Eleonorą zawarte w 1152 r. jego posiadłości powiększyły się o Akwitanię oraz Poitiers. Henryk kontynuował również ekspansywną politykę królów angielskich na wyspach brytyjskich wobec Walii, Szkocji i Irlandii. W 1181 r. pod kontrolę Plantagenetów dostała się Bretania, której księciem dzięki małżeństwu został jeden z synów Henryka, Godfryd II (zm.1186). Państwo Henryka II ze względu na swoją rozległość, zwane było imperium andegaweńskim. Pod koniec jego panowania zaczęły się tendencje odśrodkowe, bunty wzniecane przez synów Henryka, Henryka "Młodszego", Ryszarda, Godfryda i Jana. Następcą Henryka II na tronie angielskim został w 1189 r. Ryszard I "Lwie Serce", który głównie zasłużył się jako uczestnik III wyprawy krzyżowej w latach 1189-92. Jego dziesięcioletnie panowanie było wypełnione walkami z wasalami we francuskich posiadłościach Plantagenetów oraz bratem Janem, który usiłował sięgnąć po koronę angielską w czasie nieobecności króla. Brat i następca Ryszarda, Jan "bez Ziemi" prowadził nieudaną politykę zagraniczną, której skutkiem była utrata do 1206 r. większości posiadłości kontynentalnych : Andegawenii, Maine, Touraine, Normandii i Bretanii, na rzecz króla Francji Filipa II Augusta.
Z imperium Plantagenetów na kontynencie pozostały tylko księstwo Akwitanii i hrabstwo Poitiers. W 1215 r. Jan "bez Ziemi" po długotrwałych buntach baronów angielskich musiał przyjąć tak zwaną "Wielką Kartę Swobód", czyli spis przywilejów regulujących stosunki między królem i poddanymi. Za panowania syna i następcy Jana "bez Ziemi", króla Henryka III (zm.1272) nastąpił konflikt pomiędzy władcą a radą królewską złożoną z baronów. Próba odwołania rady przez Henryka doprowadziła do wybuchu tzw. "wojny baronów". Rada pod przywództwem Szymona z Montfort po uwięzieniu monarchy w 1264 r. przekształcona w parlament przejęła rządy w państwie. W następnym roku wojska rojalistów rozbiły siły parlamentu w bitwie pod Evesham, jednakże idea powoływania przedstawicieli społeczeństwa w celu zasięgnięcia opinii w sprawach istotnych dla kraju przetrwała. Następca Henryka III, Edward I "Długonogi" panujący od 1272 prowadził bardzo aktywną politykę zewnętrzną. Do 1284 r. podbił ostatecznie Walię, w 1292 r. zahołodował Szkocję, a później prowadził długotrwałe walki o utrzymanie angielskiej zwierzchności nad tym krajem. Na kontynencie prowadził wojnę w obronie Gaskonii, którą w 1294 r. zaatakował Filip IV "Piękny", król Francji. Jego syn i następca Edward II rządzący w latach 1307-27 stracił wszystkie nabytki ojca w Szkocji, został zdetronizowany przy współudziale żony Izabeli francuskiej oraz jej faworyta Rogera Mortimera a następnie zamordowany. Kolejny władca Edward III pozostawał w konflikcie z królem Francji Filipem VI, a po ogłoszeniu konfiskaty dóbr Plantagenetów we Francji w 1337 r. rozpoczął "wojnę stuletnią". Wojska angielskie odniosły szereg sukcesów militarnych nad Francuzami, w 1340 r. pod Sluis, w 1346 pod Crécy a w 1356 r. pod Poitiers. W tej ostatniej bitwie został wzięty do niewoli król francuski Jan II "Dobry". W latach późniejszych nastąpiła kontrofensywa wojsk francuskich pod wodzą nowego króla Karola V "Mądrego" oraz wyparcie Anglików z zajętych przez nich terytoriów. W 1375 r. został podpisany rozejm w Brugii, pozostawiający w rękach angielskich tylko część Gujenny i miasto Calais. Król Edward III był ojcem licznego potomstwa w tym siedmiu synów, z których dwóch Jan z Gandawy oraz Edmund z Langley byli założycielami dwóch linii dynastycznych rodu : Lancastrów oraz Yorków. Po śmierci Edwarda III w 1377 r. jego następcą został wnuk Ryszard II, syn księcia Walii Edwarda zwanego "Czarnym Księciem". Nowy władca był małoletni i pozostawał pod opieką swojego stryja Jana z Gandawy, księcia Lancaster. W czasie małoletności Ryszarda rozpoczęła się rywalizacja pomiędzy stronnictwami reprezentowanymi przez poszczególnych synów Edwarda III. Król starając się objąć samodzielne rządy kazał zabić lub wygnać przywódców większości z nich. W 1399 r. skazany na banicję Henryk syn Jana z Gandawy dokonał zamachu stanu, kazał uwięzić a następnie zamordować Ryszarda oraz ogłosił się królem jako Henryk IV, pierwszym z linii Lancaster. Od 1413 r. panował jego syn Henryk V, który w dwa lata później wznowił wojnę stuletnią z Francją. Korzystając z neutralności książąt Burgundii , Henryk pokonał pod Azincourt armię francuską, a w następnych w latach do 1419 r. opanował całą północną Francję. Traktat zawarty w 1420 r. w Troyes, potwierdzony małżeństwem Henryka V z Katarzyną, córką króla Francji Karola VI "Szalonego", uznawał go za dziedzica tronu francuskiego oraz ustanawiał unię personalną pomiędzy dwoma krajami. Śmierć Henryka i Karola w 1422 r. spowodowała, że sukcesja przeszła na małoletniego syna Henryka V, Henryka VI. Nowy władca był małoletni i pozostawał pod opieką często zmieniających się regentów, Wojska angielskie kontynuowały dalej ofensywę we Francji, aż do 1429 r., kiedy to załamało się oblężenie Orleanu. Do 1453 r. Anglia utraciła wszystkie swoje posiadłości na kontynencie za wyjątkiem miasta portowego Calais. Zakończenie "wojny stuletniej" z Francją nie oznaczało pokoju, niepoczytalność króla Henryka VI spowodowała uaktywnienie się konfliktu pomiędzy rywalizującymi ze sobą liniami Plantagenetów : Lancastrami a Yorkami. W latach 1455-85 miał miejsce konflikt zbrojny pomiędzy tymi dwoma rodami oraz ich sojusznikami, zwany "wojną Dwóch Róż". W trakcie toczących się bratobójczych walk nastąpiło niemalże całkowite wytępienie zwalczających się rodów. W 1461 r. władzę w Anglii objęła linia Yorków w osobie Edwarda IV. Po jego śmierci w 1483 r. następcą został małoletni Edward V, którego opiekunami zostali krewni matki Elżbiety Woodville oraz stryj Ryszard książę Gloucester. Ten ostatni wpłynął na parlament, aby uznał małżeństwo Edwarda IV za nieważne, pozbawił praw do tronu, kazał uwięzić a następnie zamordować młodocianego władcę oraz jego brata Ryszarda księcia Yorku. Dokonany przez Ryszarda III zamachu stanu był przyczyną rozłamu wśród stronników rodu Yorków. Ich część porozumiała się z rodem Lancastrów, któremu wówczas przewodził Henryk Tudor hrabia Richmond, potomek po kądzieli Jana z Gandawy. Pretendent do tronu najechał wraz ze swoimi stronnikami Anglię w 1485 r., a następnie pokonał wojska króla Ryszarda III w bitwie pod Bosworth. Ostatni Plantagenet w linii męskiej Edward, syn Jerzego księcia Clarence, brata Edwarda IV, został zamordowany w Tower w 1499 r. z rozkazu króla Henryka VII Tudora. Od naturalnych potomków Plantagenetów pochodzą liczne angielskie rody arystokratyczne (np. de Warenne, de Longespee, de Cornwall (Cornewall), de Chilham, Beaufort, Somerset).
w górę

  genealogia dynastii DUKLAŃSKIEJ  PREDIMIROWICIE (dynastia Duklańska)  -» mapa

w górę

herb nieznanyDynastia panująca w Duklii (starożytna Doclea zwana później Zetą) państwie w rejonie południowego Adriatyku od 2 poł. X w. do ok.1162. Ród pochodzenia serbskiego, w X w. byli żupanami (książętami) Trawunii (Trebinii) państwa leżącego na północ od Duklii. Za protoplastę dynastii uważany jest legendarny żupan (książę) Trebinii Predimir. Pierwszym potwierdzonym przedstawicielem rodu był Petrisław (zm.ok.993). Jego syn i następca Jan Włodzimierz został w 999 pokonany i wzięty do niewoli przez cara bułgarskiego Samuela i stał się jego lennikiem a następnie zięciem. W 1016 książę został zamordowany a jego państwo podobnie jak Bułgaria zostało włączone do cesarstwa bizantyjskiego. Po śmierci Bazylego II "Bułgarobójcy" w 1025 wpływy bizantyjskie osłabły, dzięki czemu bratanek Jana Włodzimierza książę Stefan Dobrosław I, który przez niektórych historyków jest identyfikowany ze Stefanem Wojisławem władcą Zahumla i Trawunii restaurował państwo Duklii. Od jego imienia potomkowie zwani byli Wojisławowiczami. Po śmierci Dobrosława państwo zostało podzielone pomiędzy jego pięciu synów : Gojisława, Michała, Saganka, Predimira i Radosława. Przy czym najstarszy Gojisław pełnił rolę seniora i zwierzchnika pozostałych braci. Po jego śmierci władzę senioralną przejął następny w kolejności syn Michał I. Władca ten znacznie wzmocnił państwo, przezwyciężył siły odśrodkowe, prowadził politykę antybizantyjską krótkotrwale uzyskując tron Bułgarii w 1072 dla swego syna Konstantyna Bodina. Straty poniesione w walce z Bizantyjczykami i osamotnienie polityczne Duklii na Bałkanach spowodowało, że Michał oddał się w opiekę papieżowi Grzegorzowi VII i uznał się za jego lennika. Fakt ten mający miejsce w 1077 jest przez niektórych historyków interpretowany jako przyjęcie korony królewskiej. Po śmierci Michała I władzę w państwie zwanym także królestwem Zety objął
syn Konstantyn Bodin. Nowy król wykorzystał trudności Bizancjum i zajął utracone ziemie serbskie, a następnie osadził w Raszce żupanów, braci Marka i Wukana, protoplastów dynastii Nemaniczów. Konstantyn Bodin opanował także prawdopodobnie Bośnię, a w 1089 uzyskał zgodę antypapieża Klemensa III na utworzenie metropolii kościelnej w Barze. W 1090 poniósł jednak klęskę w walce z Bizancjum i dostał się do niewoli. Po podpisaniu traktatu pokojowego został w następnym roku uwolniony i wrócił do kraju, gdzie doszło do walki o władzę pomiędzy nim a jego stryjem Radosławem. Pomimo zwycięstwa Konstantyna Bodina królestwo Zety wyszło z tych zmagań bardzo osłabione. Po śmierci króla w 1101 nastąpił okres zamętu i walki o władzę pomiędzy jego synem Jerzym a jego licznymi kuzynami. Państwo Zety straciło znaczenie na rzecz innego księstwa serbskiego ze stolicą w Raszce. Ostatnim przedstawicielem dynastii był Michał (III) (zm.ok.1189). Odgałęzieniami dynastii Duklańskiej byli być może panujący w Raszce WUKANOWICIE (UROSZEWICIE) od których z kolei pochodzili władcy Serbii NEMANICIE.
w górę

  genealogia PRZEMYŚLIDÓW  PRZEMYŚLIDZI  -» mapa

w górę

herb książąt CZECH (pierwotny)herb książąt MORAWherb królów CZECHDynastia panująca w Czechach i na Morawach do 1306 r., w Polsce 1291-1306, na Węgrzech 1301-05 oraz na Śląsku w księstwach : opawskim do 1456 r. i raciborskim do 1521 r. Według legendy pochodzili od Przemysła oracza ze Stadnic, który został wybrany na księcia. Pierwszym znanym ze źródeł księciem Czech był rzekomy potomek legendarnego Przemysła, Borzywoj I (zm.ok.888). W końcu IX w. chrystianizacja państwa w obrządku słowiańskim (chrzest z rąk Metodego). Państwo Przemyślidów obejmujące całą Kotlinę Czeską było przejściowo pod zwierzchnością Mojmirowiczów, książąt Wielkich Moraw. Najazdy Węgrów w końcu IX i na początku X w. spowodowały upadek księstwa wielkomorawskiego i zajęcie jego ziem przez Przemyślidów. W 1 połowie X w. książęta czescy kontrolowali poza Morawami także Śląsk, Małopolskę oraz zachodnią Słowację. Do 950 r. Przemyślidzi prowadzili wojnę z Rzeszą Niemiecką, zakończoną porażką i podporządkowaniem cesarstwu. Do 955 r. rywalami Przemyślidów do władzy nad Czechami byli Sławnikowcy książęta libiccy. W końcu X w. władcy Czech utracili Śląsk i Małopolskę na rzecz świeżo powstałego państwa polskiego. Na początku XI w. przejściowy kryzys dynastii, utrata władzy na rzecz Bolesława I "Chrobrego" króla Polski, który po matce był wnukiem księcia Bolesława I "Srogiego". Kryzys został zażegnany przez księcia Brzetysława I panujacego od 1034 r. Korzystając z zamętu w Rzeszy Niemieckiej i osłabienia Polski zdołał przejściowo opanować Śląsk. Po śmierci Brzetysława I w 1055 r. nastąpił podział państwa Przemyślidów na dzielnice - Czechy rządzone przez najstarszego syna Spitygniewa II oraz Morawy, którymi władali młodsi synowie : Wratysław II z Ołomuńca, Konrad I ze Znojma oraz Otto I z Brna. W 1085 r. Wratysław II a w 1158 r. Władysław II dożywotnio otrzymali od cesarza koronę królewską. W 1114 r. przyznano Przemyślidom tytuł wielkich cześników cesarskich, a od 1169 uczestniczyli oni jako elektorzy przy wyborze królów niemieckich. Przemysł Ottokar I wykorzystał wojnę domową w Rzeszy i ostatecznie zjednoczył Czechy i Morawy, a w 1205 r. uzyskał dziedziczny tytuł królewski i tym samym położył podwaliny pod przyszłą potęgę dynastii Przemyślidów w Europie Środkowej. Wzrost potęgi dynastii przypada na okres wielkiego bezkrólewia w Niemczech w 2 połowie XIII w. Panujący wówczas w Czechach król Przemysł Ottokar II opanował kolejno : Austrię, Styrię, Karyntię oraz Krainę, w 1276 r. stracił te nabytki (za wyjątkiem Czech i Moraw) na rzecz nowo wybranego króla Niemiec Rudolfa I Habsburga, przeciw któremu wystąpił zbrojnie i zginął w bitwie pod Dürnkrutt w 1278 r. Syn i następca Przemysła Ottokara II, król Wacław II skierował ekspansję państwa czeskiego w kierunku północnym. W latach 1289-92 zahołdował kilka księstw śląskich (bytomskie, opolskie, raciborskie i cieszyński). W 1291 r. zajął Małopolskę (księstwa krakowskie i sandomierskie), a w 1300 po opanowaniu większości terytorium Polski koronował się na jej króla. W 1301 r. przeprowadził koronację na króla Węgier swego syna Wacława III, stając się najpotężniejszym władcą w Europie Środkowej. Konflikt z papieżem, popierającym kandydaturę Karola Roberta d'Anjou do tronu węgierskiego oraz Albrechtem I Habsburgiem, królem Niemiec, obawiajacym się o swoją pozycję w Rzeszy zmusiły Wacława II do opuszczenia Węgier. Śmierć Wacława II w 1305r. spowodowała załamanie potęgi Czech. Jego syn Wacław III, ostatni Przemyślida na tronie czeskim swoją polityką wewnętrzną doprowadził do anarchizacji kraju i wzrostu potęgi możnowładców, utracił Węgry, a także wpływy w Polsce na rzecz Władysława I "Łokietka". Po śmierci Wacława III zamordowanego skrytobójczo w 1306 r. w Ołomuńcu w trakcie organizowania wyprawy wojennej do Polski królestwo czeskie weszło w okres walk o tron pomiędzy Habsburgami, Luksemburgami i szwagrem zmarłego Henrykiem ks.Karyntii. Linia śląska Przemyślidów władająca w księstwach opawskim i raciborskim, założona przez Mikołaja I (zm.1318) nieślubnego syna króla czeskiego Przemysła Ottokara II istniała do początków XVI w. i wymarła w 1521 r. na Walentym ks.raciborskim.
w górę

  genealogia GIEDYMINOWICZÓW  SKIRMUNTOWICZE  -» mapa

w górę

herb nieznanyDynastia pochodzenia żmudzkiego panująca na Litwie ok.1285-1316. Jej rodowód nie jest dokładnie znany, a pokrewieństwo poszczególnych członków niepewne. Możliwe, że protoplastą rodu był żyjący w 2 połowie XIII w. możny żmudzki Skirmunt (Skołomend ?), od którego imienia pochodzi nazwa dynastii. Kolejny jej przedstawiciel Trojden (zm.1282) stanął w 1268 r. na czele opozycji antyksiążęcej na Litwie i około 1269/70 zdobył tron wielkoksiążęcy. Jego synami byli prawdopodobnie władający Litwą w końcu XIII w. dwaj bracia Budikid (zm.1290/91)
i Budiwid (Pukuwer ?) (zm.ok.1294), a ich następcami bracia rodzeni lub stryjeczni Witenes (zm.1316) oraz Giedymin (zm.1341) protoplasta GIEDYMINOWICZÓW.
w górę

  genealogia SOBIESŁAWOWICÓW  SOBIESŁAWICE (dynastia Wschodniopomorska)  -» mapa

w górę

herb nieznanyDynastia panująca na Pomorzu Wschodnim (Gdańskim) od XII do 1294 r. Pochodzenie Sobiesławiców jest sporne. Najprawdopodobniej po podboju Pomorza Gdańskiego przez Bolesława III "Krzywoustego" w 1116 r., aby silniej podporządkować te ziemie, najwyższymi urzędnikami zostali mianowani możni, którzy przybyli tu z głębi Polski. Z czasem ich potomkowie sięgnęli po samodzielną władzę. Jako prawdopodobnych protoplastów Sobiesławiców wskazuje się na pochodzący z ziemi sieradzkiej ród Lisów. W końcu XII i początkach XIII w. Sobiesławice pozostający w zależności od władców dzielnicy senioralnej (krakowskiej) nosili tytuł "princeps", który dzisiaj jest tłumaczony jako "namiestnik". W 1227 r. po śmierci Leszka I "Białego" zamordowanego w Gąsawie stali się władcami suwerennymi z tytułem "dux" ("książę"). Za protoplastę dynastii uznawany jest Sobiesław (Subisław) I (zm.? 1178 lub ? 1187) półlegendarny zarządca (namiestnik) Pomorza Gdańskiego z ramienia księcia seniora polskiego. Jego syn i następca Sambor I (zm.? 1207) był fundatorem klasztoru Cystersów w Oliwie. Brat i następca Sambora, Mściwój I pozostawał w latach 1210-12 pod zwierzchnictwem duńskim z tytułem "dux" ("książę"). Po śmierci Mściwoja I jego państwo rozpadło się na drobniejsze dzielnice zarządzane przez jego synów. Jeden z nich namiestnik gdański Świętopełk (II) "Wielki", najwybitniejszy przedstawiciel rodu po załamaniu się potęgi króla Danii Waldemara II w latach 1225-27 powiększył swoje władztwo o ziemie słupską i sławieńską. W 1227 r. był organizatorem zamachu na księcia krakowskiego i sandomierskiego Leszka I "Białego" w Gąsawie, po którego śmierci stał się niezależnym władcą na Pomorzu Gdańskim. Po 1236 r. pozostawał w konflikcie z Zakonem Krzyżacki. W trakcie działań wojennych prowadzonych w latach 1242-48 Świętopełk w sojuszu z Prusami zaatakował ziemię chełmińską. Klęska tej wyprawy spowodowała kontratak Krzyżaków, podejście ich wojsk pod Gdańsk i zawarcie pokoju. Brat Świętopełka Sambor II władający dzielnicą lubiszewską (później tczewską) pozostawał przez cały czas sojusznikiem zakonu i ofiarował mu część swoich ziem. Po śmierci Świętopełka w 1266 dzielnica gdańska uległa dalszemu podziałowi pomiędzy synów : Mściwoja II 
i Warcisława II, między którymi doszło do walki o władzę. Książę Mściwój II pokonał brata w 1269 r. i dokonał ostatecznego zjednoczenia wszystkich ziem Pomorza Gdańskiego. W 1282 r. zawarł on układ w Kępnie z księciem wielkopolskim Przemysłem II, w którym uznał zwierzchność lenną tego ostatniego i jego następców. W 1294 r. po bezpotomnej śmierci Mściwoja II władzę nad jego państwem zgodnie ze wspomnianym układem przejął książę wielkopolski i późniejszy król Polski.
w górę

  genealogia WAZÓW  WAZOWIE (VASA)  -» mapa

w górę

herb WAZÓWherb WAZÓW (królów Szwecji)Dynastia panująca w Szwecji 1523-54 oraz w Polsce i na Litwie 1587-1668. Ród szlachecki pochodzenia miejscowego, jego nazwa pochodziła od majątku Vasa nieopodal Uppsali lub od snopka (po szwedzku : vase) znajdującego się w herbie. Protoplastą Wazów był Kettil żyjący w XIV w. Jego wnuk Kristiern (Krystian) Nilsson (zm.1442) był zwolennikiem unii kalmarskiej zawartej pomiędzy Danią, Szwecją i Norwegią. Wnuk Kristierna, Eryk Johansson został zgładzony w 1520 r. podczas tzw. "sztokholmskiej krwawej łaźni" na rozkaz króla Danii Krystiana II. Syn zabitego Gustaw Johansson stanął na czele powstania antyduńskiego, w 1521 r. został regentem, a w 1523 r. królem Szwecji jako Gustaw I. Podczas swoich długich, prawie czterdziestoletnich rządów wzmocnił on władzę królewską, ustanowił dziedziczność tronu w rodzie Wazów, uznał luteranizm za religię panującą w państwie oraz przyczynił się do znacznego rozwoju gospodarczego Szwecji. Jego następcą na tronie królewskim został w 1560 r. niezrównoważony psychicznie syn Eryk XIV. Władca ten bezwzględnie zwalczał opozycję, co wywołało przeciw niemu powstanie możnych i zakończyło się w 1568 r. jego detronizacją na rzecz młodszego brata Jana księcia Finlandii. Król Jan III poprzez swoje małżeństwo z Katarzyną córką Zygmunta I "Starego" skoligacił się z Jagiellonami panującymi w Polsce i na Litwie. Potomek tej pary Zygmunt został dziedzicem dwóch tronów szwedzkiego i polsko-litewskiego. W 1587 r. w czasie elekcji został wybrany na króla Polski i wielkiego księcia Litwy, a w 1592 r. po śmierci ojca odziedziczył koronę Szwecji. Unia personalna polsko-szwedzka trwała do 1599 r. kiedy to król Zygmunt III gorliwy katolik został pozbawiony władzy w Szwecji przez parlament na rzecz regenta królestwa stryja Karola księcia Sudermanii (Södermanland). Następnie korona została ofiarowana jego czteroletniemu synowi Władysławowi z zastrzeżeniem, że zostanie on przewieziony do Szwecji i tam wychowany w wierze luterańskiej. Wobec milczącej odmowy króla polskiego w 1600 r. Szwedzi ostatecznie pozbawili praw do tronu całą polską linię Wazów. W 1604 r. regent został ogłoszony królem Szwecji jako Karol IX. Począwszy od roku 1600 aż do 1660 z przerwami trwały wyczerpujące wojny polsko-szwedzkie, których przyczyną były między innymi próby odzyskania sukcesji szwedzkiej przez polską gałąź rodu Wazów. Syn i następca Karola IX, Gustaw II Adolf był obok swojego dziada Gustawa I jednym z najwybitniejszych władców z dynastii Wazów. W 1613 zakończył wojnę z Danią zawierając traktat pokojowy w Knäred. W latach 1614-17 prowadził zwycięską wojnę z państwem moskiewskim opanowując Ingrię i Karelię. Po zabezpieczeniu panowania szwedzkiego nad całą Zatoką Fińską podjął reformy w państwie, uporządkował administrację centralną, wymiar sprawiedliwości, skarbowość oraz zreorganizował siły zbrojne i szkolnictwo. W latach 1617-29 prowadził wojnę z Rzeczpospolitą o panowanie w basenie Morza Bałtyckiego zakończoną rozejmem zawartym w Starym Targu (Altmark). Król Szwecji zatrzymał w swoim ręku większą część portów pruskich i dużą część Inflant oraz zapewnił sobie wpływy z ceł pruskich. W 1630 r. Gustaw II Adolf zaangażował się w trwającą w Rzeszy "wojnę trzydziestoletnią" występując przeciw cesarzowi w obronie praw książąt protestanckich. Po zajęciu Pomorza Zachodniego, opanowaniu znacznej części terytorium Rzeszy i pokonaniu sił cesarskich w kilku bitwach Gustaw II Adolf zginął w 1632 r. podczas zwycięskiej dla Szwedów bitwy pod Lützen. Jego córka i następczyni Krystyna w chwili śmierci ojca była nieletnia i aż do 1644 r. pozostawała pod regencją. Po objęciu rządów zakończyła w 1645 r. kolejną wojnę z Danią, w wyniku której Szwecja uzyskała wyspy Gotlandię i Ozylię oraz prowincje norweskie Härjedalen i Jämtland. W 1648 r. została zakończona "wojna trzydziestoletnia", z której Szwecja wyszła jako jedno z mocarstw europejskich uzyskawszy szereg nabytków terytorialnych na terenie północnych Niemiec. Sympatie królowej w kierunku wiary katolickiej doprowadziły do zmiany wyznania a w efekcie do jej abdykacji w 1654 r. na rzecz kuzyna Karola Wittelsbacha z linii Pfalz-Zweibrücken-Kleeburg, który objął tron jako Karol X Gustaw. Polska gałąź Wazów panowała w Rzeczpospolitej do 1668 r. w osobach synów Zygmunta III, Władysława IV (zm.1648) oraz Jana II Kazimierza (zm.1672). Ród Wazów ostatecznie wygasł wraz ze śmiercią tego ostatniego. Potomkami Wazów byli hrabiowie Wasaborg pochodzący od Gustawa Gustafssona naturalnego syna króla Szwecji Gustawa II Adolfa. Rodzina ta wymarła w 1748 r. na Antonim Adolfie.
w górę

  genealogia DYNASTII RUGIJSKIEJ  WISŁAWICE (dynastia Rugijska)  -» mapa

w górę

herb książąt RUGIIDynastia panująca w księstwie Rugii od XII do 1325 r. Prawdopodobnie pochodzenia miejscowego, wywodząca się z plemienia słowiańskich Ranów zamieszkujących Rugię. Mieli oni być potomkami jakiegoś bliżej nieznanego Wisława, żyjącego w połowie X w. Dynastia rugijska rzadziła księstwem Rugii ze stolicą w Gardźcu Rugijskim (Garz), które oprócz samej wyspy obejmowało także tereny na stałym lądzie z miastami Strzałów (Stralsund) i Bardo (Barth). Od 1168 r. księstwo pozostawało w zależności lennej od królestwa Danii. Pierwszymi historycznymi książętami Rugii byli bracia Ciecisław (Ciesław) (zm.po 1170) i Jaromar I (zm.1218) synowie nieznanego księcia lub króla Ranów, być może noszącego imię Racław albo Racisław. W tym okresie na wyspie wprowadzono chrześcijaństwo, które zastąpiło starosłowiańskie wierzenia pogańskie. Jeden z synów Jaromara I, książę Wisław I opanował część wybrzeża pomorskiego, gdzie w 1234 r. założył gród Strzałów (Stralsund). Kolejny książę Jaromar II (zm.1260) wmieszał się w konflikt wewnętrzny, który wybuchł  w Danii pomiędzy królem Krzysztofem I a arcybiskupem Lund Jakobem Erlandsenem. Stanął po stronie arcybiskupa, pokonał wojska królewskie, spustoszył Zelandię, Skanię, Lolandię i Bornholm oraz oblegał Kopenhagę. Książę Wisław II (zm.1302) był najwybitniejszym władcą z dynastii rugijskiej. W 1269 r. zajął ziemię slawieńską i założył miasto Darłowo. Około 1282 r. został lennikiem króla Niemiec Rudolfa I Habsburga i otrzymał urząd łowczego Rzeszy Niemieckiej. W 1294 r. po śmierci księcia Mściwoja II jako wnuk księcia gdańskiego Świętopełka (II) zgłaszał pretensje do Pomorza Wschodniego. Jego syn Wisław III, ostatni przedstawiciel dynastii rugijskiej był trubadurem znanym w całych Niemczech. W 1325 r. po jego śmierci księstwo rugijskie stało się częścią państwa zachodniopomorskiego przechodząc pod władanie jego siostrzeńca Warcisława IV ks.wołogoskiego. Gałęziami rugijskich Wisławiczów były wygasłe w XVIII i XIX w. niemieckie rody szlacheckie von Gristow i von Putbus.