powrót => STRONY HISTORYCZNE

® copyright reserved by Michał Czechowski


Mazowsze znalazło się w granicach państwa Piastów w latach 960-990. W latach 1037-47 stanowiło odrębne państwo rządzone przez Masława byłego cześnika króla Mieszka II. Zostało ono opanowane przez księcia Kazimierza I "Odnowiciela" i ponownie weszło w skład państwa polskiego. W latach 1097-1108 Mazowsze znajdowało się w dzielnicy rządzonej przez Władysława I Hermana, a później jego starszego syna Zbigniewa. Później przez 30 lat znowu było częścią zjednoczonego księstwa polskiego. Od 1138 r. na mocy testamentu Bolesława III "Krzywoustego" stało się wraz z Kujawami odrębną dzielnicą pod rządami Bolesława IV "Kędzierzawego", jego syna Leszka, brata Kazimierza II "Sprawiedliwego" i jego potomków. Pierwsze podziały Mazowsza miały miejsce za panowania Konrada I "Mazowieckiego", który w 1234 r.
wydzielił część dzielnicy leżącej na północ od linii wyznaczonej rzekami Wisłą i Bugiem dla swojego najstarszego syna Bolesława I. Po śmierci Konrada w 1247 r. nastąpił kolejny podział Mazowsza, Bolesław I zajął część południowo-wschodnią księstwa czerskiego z Liwem, wydzielając dzielnicę dla młodszego brata Siemowita I, który objął zachodnią część księstwa z Czerskiem. W 1248 r. po bezpotomnej śmierci starszego brata Siemowit I objął w posiadanie całe Mazowsze. Był on protoplastą wszystkich Piastów mazowieckich rządzących do 1526 r.


władcy Mazowsza
w latach 1138-1526

 

      Bolesław IV "Kędzierzawy"    1138 - 1173,  także książę kujawski, zwierzchni książę Polski (senior)
      Leszek    1173 - 1186,  także książę kujawski
      Kazimierz II "Sprawiedliwy"    1186 - 1194,  także książę krakowski, sandomierski, wielkopolski i kujawski
      Leszek I "Biały"    1194 - 1199/1200,  także książę krakowski i sandomierski
      Konrad I "Mazowiecki”     1194 - 1234,  także książę krakowski, sandomierski i kujawski 
      podział Mazowsza na dwa księstwa :
      1. Mazowsze południowe ze stolicą w Czersku,
      2. Mazowsze północne ze stolicą w Płocku      
   1234
     1. księstwo czerskie
      Konrad I "Mazowiecki”     1234 - 1247
      Siemowit I    1247 - 1248,  w części południowo-zachodniej bez Liwu, później na całym Mazowszu
     2. księstwo płockie
      Bolesław I    1234 - 1248,  także książę liwski (Mazowsze południowo-wschodnie) od 1247 oraz sandomierski i sieradzki
      zjednoczone Mazowsze    1248
      Siemowit I    1248 - 1262
      Konrad II i Bolesław II    1262 - 1274/75
      podział Mazowsza na dwa księstwa :
      3. Mazowsze wschodnie ze stolicą w Czersku,
      4. Mazowsze zachodnie ze stolicą w Płocku
   1274/75
     3. księstwo czerskie
      Konrad II          1274/75 - 1294
      połączone z księstwem płockim    1294
     4. księstwo płockie
      Bolesław II    1262 - 1294,  później na całym Mazowszu
      zjednoczone Mazowsze    1294
      Bolesław II    1294 - 1313
      podział Mazowsza na trzy księstwa :
      5. ze stolicą w Rawie,
      6. ze stolicą w Czersku,
      7. ze stolicą w Płocku
   1313
     5. księstwo rawskie
      Siemowit II    1313 - 1345
      włączone do księstw czerskiego i płockiego
     6. księstwo czerskie
      Trojden I    1313 - 1341
      Siemowit III "Starszy"    1341 - 1370,  książę czerski, warszawski od 1355, później na całym Mazowszu
      Kazimierz I    1341 - 1355,  książę czerski, warszawski od 1349
     7. księstwo płockie
      Wacław    1313 - 1336
      Bolesław III    1336 - 1351
      włączone do Korony Polskiej oraz do księstwa
      czerskiego
   1351
      zjednoczone Mazowsze    1370
      Siemowit III "Starszy"    1370 - 1373/74
      podział Mazowsza na trzy księstwa :
        8. ze stolicą w Płocku,
        9. ze stolicą w Warszawie,
      10. ze stolicą w
Czersku
         1373/74
     8. księstwo płockie
      Siemowit III "Starszy"         1373/74 - 1381
     9. księstwo warszawskie
      Janusz I "Starszy"         1373/74 - 1381
     10. księstwo czerskie
      Siemowit IV "Młodszy"         1373/74 - 1381
      podział Mazowsza na dwa księstwa :
      11. Mazowsze wschodnie ze stolicą w Czersku,
            a później w Warszawie
      12. Mazowsze zachodnie ze stolicą w Płocku
   1381
     11. księstwo czersko-warszawskie
      Janusz I "Starszy"    1381 - 1429
      Bolesław IV    1429 - 1454
      Konrad III "Rudy"    1454 - 1495,  książę czerski od 1471, warszawski od 1489, zjednoczył Mazowsze
      Kazimierz III    1454 - 1475,  książę płocki od 1471
      Bolesław V    1454 - 1488,  książę warszawski od 1471
      Janusz II    1454 - 1495,  książę ciechanowski do 1471, warszawski 1488-89, płocki od 1475
     12. księstwo płockie
      Siemowit IV "Młodszy"    1381 - 1425/26
      Siemowit V    1426 - 1442,  książę rawski od 1434
      Kazimierz II    1426 - 1434,  książę bełski od 1434
      Trojden II    1426 - 1427
      Władysław I    1426 - 1455,  książę płocki od 1434, rawski od 1442
      Małgorzata    1442 - 1459,  księżna gostynińska, wdowa po Siemowicie V
      Siemowit VI    1455 - 1462,  książę płocki i rawski
      Władysław II    1455 - 1462,  książę płocki i rawski
      włączone do księstwa czersko-warszawskiego 
      oraz do Korony Polskiej 
   1462
      zjednoczone Mazowsze    1495
      Konrad III "Rudy"    1495 - 1503
      Stanislaw    1503 - 1524
      Janusz III    1503 - 1526
      włączone do Korony Polskiej    1526

Mazowsze
w latach 1248-1526

 

powiększ => Mazowsze w latach 1248-1274/75 1248-1274/75

Mazowsze
ze stolicą w Płocku pozostawało 
od 1248 r. pod rządami Siemowita I,
a później od 1262 r. jego synów Konrada II
i Bolesława II.
powiększ => Mazowsze w latach 1274/75-1294 1274/75-1294

Podział Mazowsza na dwie dzielnice rządzone przez synów Siemowita I :
- czerską (Konrada II)
- płocką (Bolesława II)
powiększ => Mazowsze w latach 1294-1313 1294-1313

Po śmierci Konrada II Mazowsze zostało zjednoczone przez Bolesława II młodszego 
z synów Siemowita I i stanowiło jedno księstwo ze stolicą w Płocku. 
powiększ => Mazowsze w latach 1313-1343 1313-1345

Podział Mazowsza na trzy dzielnice rządzone przez synów Bolesława II :
- rawską (Siemowita II)
- czerską (Trojdena I, a od 1341 jego synów :
  Siemowita III "Starszego" i Kazimierza I)
- płocką (Wacława, a od 1336 jego syna
  Bolesława III)
powiększ => Mazowsze w latach 1345-1349 1345-1349

Podział Mazowsza na dwie dzielnice :
- czersko-warszawską (Siemowita III 
  "Starszego" i Kazimierza I )
- płocką (Bolesława III)
powiększ => Mazowsze w latach 1349-1351 1349-1351

Podział Mazowsza na trzy dzielnice :
- czerską (Siemowita III "Starszego")
warszawską (Kazimierza I)
- płocką (Bolesława III)
powiększ => Mazowsze w latach 1351-1355 1351-1355

Podział Mazowsza na trzy części :
- czerską (Siemowita III "Starszego")
warszawską (Kazimierza I)
- płocką (w granicach Królestwa Polskiego)
Po śmierci Bolesława III ks.płockiego
jego ziemie zostały podzielone pomiędzy
Siemowita III "Starszego" (ziemia gostynińska), Kazimierza I (ziemia sochaczewska) oraz króla Polski (ziemie : płocka, wyszogrodzka, zawkrzańska, zakroczymska, różańska i wiska)
powiększ => Mazowsze w latach 1355-1370 1355-1370

Po śmierci Kazimierza I dzielnica warszawska została przejęta przez jego brata Siemowita III "Starszego", który zjednoczył większość Mazowsza, za wyjątkiem należących do Królestwa Polskiego ziem : płockiej, wyszogrodzkiej, zawkrzańskiej, zakroczymskiej, różańskiej i wiskiej
powiększ => Mazowsze w latach 1370-1373/74 1370-1373/74

Po śmierci Kazimierza III "Wielkiego" króla Polski całe Mazowsze pozostawało pod rządami Siemowita III "Starszego"
powiększ => Mazowsze w latach 1373/74-1381 1373/74-1381

Podział Mazowsza na trzy dzielnice :
- płocką (Siemowita III "Starszego")
- warszawską (Janusza I "Starszego")
- czerską (Siemowita IV "Młodszego"
powiększ => Mazowsze w latach 1381-1434 1381-1434

Podział Mazowsza na dwie dzielnice :
- czersko-warszawską (Janusza I
  "Starszego", a od 1429 jego wnuka
  Bolesława IV)
- płocką (Siemowita IV "Młodszego",
  a następnie w latach 1425/26-1427 jego
  synów : Siemowita V, Kazimierza II, 
  Trojdena II i Władysława I, a od 1427
  Siemowita V, Kazimierza II i Władysława I) 
powiększ => Mazowsze w latach 1434-1442 1434-1442

Podział Mazowsza na trzy dzielnice :
- czersko-warszawską (Bolesława IV)
- rawską (Siemowita V)
- płocką (Władysława I)
powiększ => Mazowsze w latach 1442-1455 1442-1455

Po śmierci Siemowita V ks.rawskiego podział Mazowsza na trzy dzielnice :
- czersko-warszawską (Bolesława IV, 
  a od 1454 jego synów : Konrada III
  "Rudego", Kazimierza III, Bolesława V
  i Janusza II)
- płocką (Władysława I)
- gostynińską (Małgorzaty ks.raciborsko-
  karniowskiej, wdowy po Siemowicie V)
powiększ => Mazowsze w latach 1455-1459 1455-1459

Podział Mazowsza na cztery dzielnice :
- czersko-warszawską (Bolesława IV, 
  a od 1454 jego synów : Konrada III
  "Rudego", Kazimierza III, Bolesława V
  i Janusza II)
- płocką (Siemowita VI i Władysława II)
- gostynińską (Małgorzaty ks.raciborsko-
  karniowskiej, wdowy po Siemowicie V)
- sochaczewską (Anny ks.oleśnickiej,
  wdowy po Władysławie I)
powiększ => Mazowsze w latach 1459-1462 1459-1462

Podział Mazowsza na trzy dzielnice :
- czersko-warszawską (Konrada III
  "Rudego", Kazimierza III, Bolesława V
  i Janusza II)
- płocką (Siemowita VI i Władysława II)
- sochaczewską (Anny ks.oleśnickiej,
  wdowy po Władysławie I)
powiększ => Mazowsze w latach 1462-1471 1462-1471

Podział Mazowsza na trzy części :
- czersko-warszawską (Konrada III "Rudego",
  Kazimierza III, Bolesława V i Janusza II)
- sochaczewską (Anny ks.oleśnickiej, wdowy
  po Władysławie I)
- rawsko-gostynińską (w granicach
  Królestwa Polskiego)
Po śmierci Siemowita VI i Władysława II ks.płockich ich ziemie zostały podzielone pomiędzy ks.czersko-warszawskich Konrada III "Rudego", Kazimierza III, Bolesława V
i Janusza II (ziemie : płocka, zawkrzańska
i wiska) oraz Kazimierza IV Jagiellończyka króla Polski (ziemie : rawska i gostynińska)
powiększ => Mazowsze w latach 1471-1474 1471-1474

Podział Mazowsza na sześć części :
- czerską (Konrada III "Rudego")
- płocką (Kazimierza III)
- warszawską (Bolesława V)
- ciechanowską (Janusza II)
- sochaczewską (Anny ks.oleśnickiej, 
  wdowy po Władysławie I)
- rawsko-gostynińską (w granicach
  Królestwa Polskiego)
powiększ => Mazowsze w latach 1474-1475 1474-1475

Podział Mazowsza na sześć części :
- czerską (Konrada III "Rudego", powiększoną
  o ziemię wyszogrodzką)
- płocką (Kazimierza III, pomniejszoną
  o ziemię wyszogrodzką)
- warszawską (Bolesława V)
- ciechanowską (Janusza II)
- sochaczewską (Anny ks.oleśnickiej,
  wdowy po Władysławie I)
- rawsko-gostynińską (w granicach
  Królestwa Polskiego)
powiększ => Mazowsze w latach 1475-1476 1475-1476

Podział Mazowsza na pięć części :
- czerską (Konrada III "Rudego")
- warszawską (Bolesława V)
- płocką (Janusza II)
- sochaczewską (Anny ks.oleśnickiej,
  wdowy po Władysławie I)
- rawsko-gostynińską (w granicach
  Królestwa Polskiego)
Dzielnica płocka rządzona wcześniej przez Kazimierza III została w całości przejęta przez jego młodszego brata Janusza II ks.ciechanowskiego
powiększ => Mazowsze w latach 1476-1484 1476-1484

Podział Mazowsza na cztery części :
- czerską (Konrada III "Rudego")
- warszawską (Bolesława V)
- płocką (Janusza II)
- rawsko-gostynińsko-sochaczewską
  (w granicach Królestwa Polskiego)
Dzielnica sochaczewska rządzona przez Annę ks.oleśnicką, wdowę po Władysławie I została włączona do Królestwa Polskiego

powiększ => Mazowsze w latach 1484-1488

1484-1488

Podział Mazowsza na cztery części :
- czerską (Konrada III "Rudego", powiększoną
  o ziemię zakroczymską)
- warszawską (Bolesława V, pomniejszoną
  o ziemię zakroczymską)
- płocką (Janusza II)
- rawsko-gostynińsko-sochaczewską
  (w granicach Królestwa Polskiego)
powiększ => Mazowsze w latach 1488-1489 1488-1489

Podział Mazowsza na trzy części :
- czerską (Konrada III "Rudego")
- płocką (Janusza II)
- rawsko-gostynińsko-sochaczewską
  (w granicach Królestwa Polskiego)
Po śmierci Bolesława V ks.warszawskiego
jego ziemie zostały podzielone pomiędzy  Konrada III "Rudego" (ziemia nurska)
i Janusza II (ziemia warszawska)
powiększ => Mazowsze w latach 1489-1495 1489-1495

Podział Mazowsza na trzy części :
- czerską (Konrada III "Rudego", powiększoną
  o ziemię warszawską, a pomniejszoną
  o ziemię wyszogrodzką)
- płocką (Janusza II,  powiększoną
  o ziemię wyszogrodzką, a pomniejszoną
  o ziemię warszawską)
- rawsko-gostynińsko-sochaczewską
  (w granicach Królestwa Polskiego)
powiększ => Mazowsze w latach 1495-1511 1495-1511

Po śmierci Janusza II dzielnica płocka 
została podzielona pomiędzy Konrada III "Rudego" (ziemie : wyszogrodzka, ciechanowska, różańska i łomżyńska)
oraz króla Polski (ziemie : płocka, zawkrzańska i wiska)
powiększ => Mazowsze w latach 1511-1526 1511-1526

Większa część Mazowsza pozostawała pod rządami Stanisława i Janusza III synów 
Konrada III "Rudego" (ziemie : czerska, warszawska, liwska, nurska, zakroczymska, wyszogrodzka, ciechanowska, różańska, łomżyńska i wiska). Pozostała część
znajdowała się w granicach Królestwa Polskiego (ziemie : płocka, zawkrzańska, rawska, sochaczewska i gostynińska)