powrót => STRONY HISTORYCZNE

® copyright reserved by Michał Czechowski


 

Serbia i Jugosławia
(mapa)

historia
dynastii

drzewo
genealogiczne

 

książęta i królowie Serbii

  Jerzy "Czarny" ("Karadziordzie")
(*Viševac k.Kragujevac, Serbia 1762 lub 1768, +Radovanjski Lug, k.Velika Plana, Serbia 24.VII.1817)

wódz powstania 1804-1808, najwyższy serbski zwierzchnik 1808-1813
Syn Piotra Jovanovicia ubogiego rolnika z Szumadii w centralnej Serbii, którego rodzina pochodziła z Czarnogóry. Podczas wojny austriacko-tureckiej z lat 1787-91 walczył przeciw Turkom w składzie ochotniczych nieregularnych oddziałów armii austriackiej, gdzie zdobył doświadczenie wojskowe. Później zajmował się handlem bydłem. 
Na początku XIX w. nasiliły się represje tureckie przeciw Serbom. Egzekucja przedstawicieli szlachty serbskiej jaka miała miejsce w miejscowości Valjevo na początku 1804 r. doprowadziła do wybuchu powstania ludności serbskiej przeciwko Turkom. Jerzy został wybrany przez zgromadzenie w Ora
šcu na wodza powstania. Zwycięstwa dowodzonych przez niego sił zbrojnych i rozszerzenie zasięgu działań powstańczych umocniło jego autorytet. W grudniu 1808 r. od powstańczej Rady Rządzącej uzyskał tytuł "najwyższego serbskiego zwierzchnika". Po upadku powstania w 1813 r. Jerzy "Czarny" udał się wraz z rodziną na emigrację, najpierw do Austrii, a później do Rosji.
W 1817 r. powrócił do Serbii w celu wywołania kolejnego powstania przeciw Turkom, ale zginął zamordowany na polecenie Miłosza Obrenowicia, przywódcy drugiego powstania antytureckiego z lat 1815-17 i późniejszego pierwszego księcia nowożytnego państwa serbskiego. 
 
  Aleksander
(*Topola, Serbia 11.X.1806, +Timisoara (Temesvár), Siedmiogród, Rumunia 3.V.1886)

książę Serbii 1842-1858
Syn poprzedniego, młodość spędził na emigracji w Austrii i Rosji. W 1839 r. po abdykacji Miłosza I Obrenowicia uzyskał zgodę na powrót do kraju i został mianowany adiutantem przez nowego władcę Michała Obrenowicia. W 1842 r. został wybrany na tron Serbii po obaleniu w wyniku buntu księcia Michała Obrenowicia. Przeprowadził reformę szkolnictwa, popierał rozwój kultury i nauki. W polityce zagranicznej w stosunkach z Turcją zachowywał umiar, a w czasie trwania wojny krymskiej nie opowiedział się po żadnej ze stron konfliktu. Aleksander zaczął prowadzić politykę proaustriacką, która w 1858 r. doprowadziła do jego detronizacji przez Parlament serbski pod naciskiem Rosji. Książę udał się na emigrację do Austrii, gdzie na stałe osiedlił się w Siedmiogrodzie, natomiast na tron serbski powrócili Obrenowicie.
 
  Piotr I
(*Belgrad 29.VI.1844, +Belgrad 16.VIII.1921)

król Serbii 1903-1918 => Zobacz niżej 
Syn poprzedniego, odebrał staranne wykształcenie, najpierw w Belgradzie, a później w szkołach wyższych w Genewie i Paryżu. W czasie wojny francusko-pruskiej
toczącej się w latach 1870-71 walczył po stronie Francuzów. W 1875 r. brał udział w powstaniu bośniackim przeciw Turkom. W 1903 r. objął tron serbski po zamordowaniu
króla Aleksandra, ostatniego przedstawiciela dynastii Obrenowiciów. Za jego panowania na skutek zwycięskich wojen bałkańskich prowadzonych w latach 1912-13 terytorium Serbii uległo podwojeniu. Po wybuchu I wojny światowej wojska serbskie zostały zmuszone do defensywy przez przeważające siły Austro-Węgier, Niemiec
i Bułgarii. Inwazja przeprowadzona w 1915 r. doprowadziła do zajęcia Serbii i odwrotu armii wraz z królem w kierunku wybrzeża albańskiego. Stamtąd Piotr i jego rodzina
zostali ewakuowani przez aliantów na grecką wyspę Korfu, gdzie doczekali końca wojny. Po zakończeniu działań wojennych w 1918 r. Piotr został ogłoszony królem
Serbów, Chorwatów i Słoweńców, państwa, które powiększyło swoje terytorium kosztem pokonanych Austro-Węgier i Bułgarii. Król wrócił z emigracji dopiero w lipcu 
1919 r. i zmarł w dwa lata później. W ostatnich latach rządów regencję w jego imieniu sprawował młodszy syn Aleksander, późniejszy król Jugosławii.   
 
królowie Serbów, Chorwatów i Słoweńców oraz Jugosławii
  Piotr I
(*Belgrad 29.VI.1844, +Belgrad 16.VIII.1921)

król Serbów, Chorwatów i Słoweńców 1918-1921 => Zobacz wyżej 
 
  Aleksander I
(*Cetinje, Czarnogóra 16.XII.1888, +Marsylia 9.X.1934)

król Serbów, Chorwatów i Słoweńców 1921-1929, Jugosławii 1929-1934
Syn poprzedniego, dzieciństwo spędził wraz z ojcem na wygnaniu w Szwajcarii. W 1899 r. przeniósł się do Rosji, gdzie w Sankt Petersburgu służył w korpusie kadetów.
W latach 1912-18 był naczelnym wodzem armii serbskiej, a w latach 1914-18 sprawował w imieniu ojca funkcję regenta państwa. W 1921 r. po śmierci Piotra I został kolejnym władcą królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Aleksander był zwolennikiem silnej władzy centralnej i przeciwnikiem separatyzmu chorwackiego. W 1929 r. przeprowadził zamach stanu, którego skutkiem było wprowadzenie rządów dyktatorskich oraz delegalizacja partii politycznych. Król oparł swoją politykę zagraniczną na sojuszu z Francją, usiłował również zawrzeć porozumienie z Bułgarią. Aleksander I został zamordowany w 1934 r. w Marsylii dokąd udał się z wizytą dyplomatyczną,
w wyniku zamachu dokonanego przez nacjonalistów macedońskich i chorwackich.  
  
 
  Piotr II
(*Belgrad 6.IX.1923, +Denver, Kolorado, USA 3.XI.1970)

król Jugosławii 1934-1945, pretendent do tronu 1945-1970
Syn poprzedniego, w chwili wstąpienia na tron był niepełnoletni, w związku z powyższym regencję w jego imieniu sprawował stryjeczny brat ojca książę Paweł. 
Początkowo odebrał edukację domową, następnie kształcił się w angielskiej szkole Sandroyd School w Wiltshire. Regent książę Paweł prowadził politykę proniemiecką szukając porozumienia z Chorwatami. W marcu 1941 r. dokonano zamachu stanu, w wyniku którego król Piotr objął rządy osobiste, zrywając z dotychczasowym porozumieniem z państwami Osi. Takie działania doprowadziły do napaści Niemiec, Włoch, Bułgarii i Rumunii oraz aneksji Jugosławii. Król udał się na emigrację, początkowo do Grecji, a później do Wielkiej Brytanii. Na emigracji ukończył studia na uniwersytecie w Cambridge, a w 1944 r. poślubił księżniczkę Aleksandrę, córkę króla Grecji Aleksandra I. W okupowanej przez Niemców Jugosławii rozwinął się ruch oporu, którego najważniejszą siłą była komunistyczna partyzantka dowodzona przez Josipa Tito, którego wojska wyzwoliły Belgrad spod okupacji niemieckiej. W listopadzie 1943 r. komunistyczna Antyfaszystowska Rada Wyzwolenia Narodowego Jugosławii zabroniła Piotrowi II powrotu do kraju. Król postawiony przed faktem dokonanym musiał uznać nowy status quo. W październiku 1945 r. parlament Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii,
w którym większość mieli zwolennicy Tito doprowadził do detronizacji Piotra. Król emigrował do Wielkiej Brytanii, a ostatecznie osiedlił się w USA, gdzie zmarł na marskość wątroby spowodowaną chorobą alkoholową.
 

pretendenci do tronu Serbii

  Aleksander
(*Londyn 17.VII.1945)

pretendent do tronu Jugosławii (jako Aleksander II) od 1970
Syn poprzedniego, urodził się na emigracji w Wielkiej Brytanii, w Londynie, gdzie dwór i rząd jugosłowiański wynajmowali hotel Claridge. Na dzień jego narodzin rząd brytyjski ogłosił eksterytorialność hotelu, by mógł przyjść na świat na ziemi jugosłowiańskiej. Został ochrzczono w obrządku prawosławnym w opactwie Westminster, 
a jego rodzicami chrzestnymi byli między innymi król Jerzy VI i obecna królowa Elżbieta II. Wkrótce po narodzinach Aleksandra komuniści ogłosili Jugosławię republiką
i wydali dekret o pozbawieniu obywatelstwa oraz konfiskacie majątku rodziny królewskiej. Młody książę pobierał nauki w szwajcarskiej szkole z internatem Le Rosey,
a później w amerykańskiej wojskowej Culver Academy w stanie Indiana i brytyjskich szkołach Gordonstoun i Millfield. W 1966 r. Aleksander wstąpił do armii brytyjskiej,
w której służył do 1972 r. Następnie wystąpił z wojska w randze kapitana i zajął się działalnością handlową. Po upadku w Jugosławii rządów Miloševicia, Aleksandrowi
i jego rodzinie pozwolono na powrót do kraju i zwrócono dwa pałace w okolicach Belgradu. Pretendent jest popierany przez zwolenników monarchii grupujących się
w Serbskim Ruchu Odnowy, partii, której przewodniczy Vuk Draškovic. Aleksander poślubił w 1972 r. księżniczkę brazylijską Marię da Gloria de Orleans-Bragança, a po rozwodzie w 1985 r.
Greczynkę Katarzynę Batis. Z pierwszego małżeństwa dochował się trzech synów : Piotra, Filipa i Aleksandra.