powrót => STRONY HISTORYCZNE

® copyright reserved by Michał Czechowski


 

Mantua, Montferrat
(mapa)

historia
dynastii

drzewo
genealogiczne

 

MANTUA, MONTFERRAT

kapitanowie Ludu Mantui

  Ludwik I
(*ok.1268, +18.I.1360)
kapitan Ludu Mantui 1328-1360
Syn Gwidona Corradi właściciela dóbr Gonzaga koło Mantui. W 1318 r. pełnił urząd podesty w Mantui. W 1328 r. dzięki pomocy wojskowej udzielonej mu przez władcę Werony Cangrande I della Scala został Kapitanem Generalnym w miejsce obalonego Rinalda Bonacolsiego. Następnie mieszkańcy Mantui wybrali go na stanowisko
"Kapitana Ludu" (Capitano del popolo) z prawem mianowania następcy. W 1329 r. cesarz Ludwik IV Bawarski desygnował go na swojego wikariusza w Mantui. Ludwik rozszerzył granice swojego władztwa stając się w 1335 r. panem Reggio Emilii. W 1349 r. gościł sławnego poetę Petrarcę, który odwiedził grób Wergiliusza w Mantui.
Pozostawił 18 dzieci, w tym Gwidona, następcę na stanowisku kapitana Ludu Mantui oraz Feltrina, założyciela wygasłej w XVIII w. linii rodu Gonzagów z Novellara. 
 
  Gwidon
(*1290, +Mantua 22.IX.1369)
kapitan Ludu Mantui 1360-1369
Syn poprzedniego, w 1328 r. został podestą Mantui, a później Reggio Emilii. W 1360 r. w wieku 70 lat zastąpił ojca na stanowisku kapitana Ludu Mantui. Faktycznie rządził wspólnie ze swoimi trzema synami. Najstarszy i najzdolniejszy z nich Ugolino został w 1362 r. zamordowany podczas uczty z inicjatywy braci Ludwika 
i Franciszka, zazdrosnych prawdopodobnie o jego wpływy polityczne. Sprawa zbrodni została zatuszowana, a Gwidon publicznie przebaczył synom zabójstwo brata.
W 1368 r. w tajemniczych okolicznościach okolicznościach zmarł kolejny syn władcy Mantui, Franciszek, być może także zgładzony z inspiracji brata Ludwika. 
 
  Ludwik II
(*1334, +4.X.1382)
kapitan Ludu Mantui 1369-1382
Syn poprzedniego. W 1362 r. doprowadził do zabójstwa starszego brata Ugolino, a kilka lat później być może młodszego Franciszka. W 1369 r. jako jedyny żyjący syn
objął po śmierci ojca stanowisko kapitana Ludu Mantui. Prowadził mądrą politykę, prowadzącą do wzmocnienie systemu obronnego państwa. Sojusznik Viscontich, doprowadził do małżeństwa swojego syna i następcy Franciszka z Agnieszką córką Barnaby Visconti władcy Mediolanu. Ponadto ustabilizował stosunki handlowe
z innym sąsiadem, Republiką Wenecką.
 
  Franciszek I
(*Mantua 1366, +Cavriana k.Mantui 7.III.1407)
kapitan Ludu Mantui 1382-1407
Syn poprzedniego, rządził w trudnych czasach, ponieważ Mantua znalazła się pomiędzy dwoma lokalnymi potęgami, Wenecją i Mediolanem. Dla zneutralizowania jednego
z potężnych sąsiadów Franciszek zawarł małżeństwo z Agnieszką córką Barnaby Visconti władcy Mediolanu. Żona została oskarżona o cudzołóstwo, uwięziona i ścięta,
a Franciszek ożenił się ponownie w 1393 r. z Małgorzatą, córką Galeotto I Malatesty pana Rimini. Wówczas nastąpiło zbliżenie Mantui z Republiką Wenecką. W 1394 r. Franciszek otrzymał od papieża Bonifacego IX tytuł hrabiego, którego nigdy nie używał.
 
margrabiowie Mantui
  Jan Franciszek
(*1395, +Mantua 23.IX.1444)
kapitan Ludu Mantui 1407-1433, margrabia Mantui 1433-1444
Syn poprzedniego, w dzieciństwie stracił matkę, a wkrótce także ojca. Na początku rządów pozostawał pod opieką Karola I Malatesty pana Rimini. Był kondotierem
w służbie Wenecji, Mediolanu, papieża oraz Malatestów z Rimini. W 1433 r. otrzymał tytuł margrabiego od cesarza Zygmunta Luksemburskiego, który później nosili jego następcy. W 1409 r. ożenił się z Paolą, córką Malatesty IV Malatesty pana Pesaro, z którą miał czterech synów, między innymi późniejszego margrabiego Mantui 
Ludwika III oraz Karola, protoplastę linii rodu Gonzagów z Bozzolo, wygasłej na początku XVIII w.
 
  Ludwik III "Turek"
(*Mantua 5.VI.1412, +Goito k.Mantui 12.VI.1478)
margrabia Mantui 1444-1478
Syn poprzedniego, w młodości był kondotierem na służbie weneckiej i mediolańskiej. W 1444 r. po śmierci ojca objął władzę w Mantui, natomiast część terytoriów 
w północnej i zachodniej części kraju zgodnie z testamentem zmarłego przypadła jako lenna jego młodszym braciom. Ludwik kontynuował służbę kondotierską na żołdzie
Mediolanu, Wenecji, Alfonsa V króla Aragonii i Neapolu oraz ponownie Mediolanu. W 1466 r. śmierć młodszego brata Aleksandra pana Castiglione pozwoliła margarbiemu
na ostateczną konsolidację państwa. Ludwik przeprowadził też liczne reformy organizacyjne dotyczące struktur organów władzy. Od końca lat 50-tych XV w. rozpoczął realizację serii inwestycji w Mantui, przebudowywał także pałac książęcy. Zatrudniał przy tym znakomitych architektów i malarzy. W Mantui pracował m.in. Donatello, 
a także Andrea Mantegna. Jego pięciu synów : Fryderyk, Franciszek, Jan Franciszek, Rudolf i Ludwik podzieliło się dobrami po zmarłym ojcu. Dwaj z nich Jan Franciszek
oraz Rudolf stało się założycielami młodszych gałęzi rodu Gonzagów, z Sabbioneta i Luzzara, wygasłych w XVII i XIX w.
 
  Fryderyk I
(*Mantua 25.VI.1441, +Mantua 14.VII.1484)
margrabia Mantui 1478-1484
Syn poprzedniego. Sprawował rządy zaledwie przez 6 lat, ale został zapamiętany jako człowiek uczciwy, szczodry, miłośnik nauki, kultury i sztuki, dbający o rozwój gospodarczy państwa. Fryderyk uczestniczył aktywnie w polityce włoskiej. Brał udział w licznych wojnach, głównie przeciw Wenecji. Margrabia ożenił się z Małgorzatą Wittelsbach, córką Albrechta III księcia bawarskiego z Monachium i miał z nią
trzech synów : Franciszka II, następcę tronu Mantui, kardynała i biskupa Mantui Zygmunta oraz Jana, który zapoczątkował istniejącą do dzisiaj gałąź rodu Gonzagów z Vescovado.
 
  Franciszek II
(*Mantua 10.VIII.1466, +Mantua 29.III.1519)
margrabia Mantui 1484-1519
Syn poprzedniego. Po śmierci ojca początkowo pozostawał pod opieką stryja Ludwika biskupa Mantui. Kontynuował kondotierskie tradycje rodzinne, służąc najpierw
Sforzom z Mediolanu, a później Wenecji. W 1495 r. dowodził koalicją książąt włoskich w bitwie z Francuzami pod Fornovo. W 1490 r. poślubił Izabelę d'Este, córkę 
Herkulesa I księcia Ferrary. Z tego związku doczekał się trzech synów : następcę tronu Fryderyka II, kardynała i biskupa Mantui Herkulesa oraz Ferdynanda, założyciela 
wygasłej w XVIII w. gałęzi rodu Gonzagów noszącej tytuł hrabiów, a później książąt Guastalla. 
 
książęta Mantui oraz margrabiowie i książęta Montferratu
  Fryderyk II
(*Mantua 17.V.1500, +Marmirolo k.Mantui 28.VIII.1540)
margrabia Mantui 1519-1530, książę 1530-1540, margrabia Montferratu 1533-1540
Syn poprzedniego. Objął władzę w 1519 r. początkowo pod regencją stryjów : Zygmunta, kardynała i biskupa Mantui oraz Jana, pana z Vescovado. W polityce zewnętrznej
sojusznik cesarza Karola V, od którego w 1530 r. otrzymał tytuł książęcy. Jako dziecko został zaręczony z jedną z Marią Paleolog, jedną z dziedziczek Montferratu.
Zaręczyny zostały zerwane, a Fryderyk poślubił w 1531 r. siostrę byłej narzeczonej, Małgorzatę. W 1533 r. po śmierci stryja swojej żony Jana Jerzego Paleologa
uzyskał władzę w Montferracie. Jeden z jego synów, Ludwik osiedlił się we Francji gdzie uzyskał tytuły księcia Nevers i Rethel i stał się założycielem francuskiej linii
rodu Gonzaga.
 
  Franciszek III
(*Mantua 10.III.1533, +Mantua 22.II.1550)
książę Mantui i margrabia Montferratu 1540-1550
Syn poprzedniego. Objął rządy po ojcu jako 7 letni chłopiec, w związku z czym pozostawał pod regencją matki Małgorzaty Paleolog oraz dwóch stryjów : Herkulesa, kardynała i biskupa Mantui oraz Ferdynanda hrabiego Guastalla. W 1549 r. zawarł małżeństwo z Katarzyną, córką cesarza Ferdynanda I, późniejszą żoną Zygmunta II
Augusta króla Polski. Zmarł nagle w wieku niespełna 17 lat na skutek utonięcia podczas polowania lub w wyniku zapalenia płuc wywołanego wpadnięciem do lodowatej wody jeziora. 
 
  Wilhelm
(*Mantua 24.IV.1538, +Goito k.Mantui 14.VIII.1587)
książę Mantui 1550-1587, margrabia Montferratu (jako Wilhelm X) 1550-1574, książę 1574-1587
Brat poprzedniego, odziedziczył tron w wieku 12 lat po śmierci starszego brata. Był patronem malarzy i muzyków, kolekcjonował dzieła sztuki. Zręczny polityk zdołał utrzymać niezależność swojego małego księstwa od papiestwa, Francji oraz Habsburgów. Zreformował i wzmocnił armię, doprowadził do wzrostu gospodarczego kraju.
Zawarł małżeństwo z Eleonorą, córką cesarza Ferdynanda I.
 
  Wincenty I
(*Mantua 21.IX.1562, +Mantua 9.II.1612)
książę Mantui i Montferratu 1587-1612
Syn poprzedniego, po matce wnuk cesarza Ferdynanda I. Mecenas nauki i sztuki, przekształcił Mantuę w tętniące życiem centrum kultury. Zatrudniał znanych artystów, 
a pośród nich kompozytora  Monteverdiego oraz malarza Rubensa. Był także przyjacielem poety Torquato Tasso. Rozrzutny tryb życia księcia spowodował znaczne zadłużenie skarbu i przyspieszył późniejszy upadek gospodarczy Mantui. Z drugiego związku z Eleonorą Medycejską, córką Franciszka I wielkiego księcia Toskanii doczekał się sześcioro dzieci, w tym trzech jego następców : Franciszka IV, Ferdynanda oraz Wincentego II. 
 
  Franciszek IV
(*Mantua 7.V.1586, +Mantua 22.XII.1612)
książę Mantui i Montferratu 9.II.-22.XII.1612
Syn poprzedniego, panował kilka miesięcy i zmarł przedwcześnie na ospę wietrzną. W czasie swoich krótkich rządów dał się pokazać jako władca sprawiedliwy, mający zrozumienie dla praw swoich poddanych. Był wielkim miłośnikiem muzyki i teatru. W 1608 r. poślubił w Turynie Małgorzatę, córkę Karola Emanuela I księcia Sabaudii.
Para doczekała się trójki dzieci, z których dwoje zmarło w dzieciństwie, a najstarsze, córka Maria została później dziedziczką księstwa Mantui i Montferratu po śmierci bezpotomnych stryjów : Ferdynanda i Wincentego II.
 
  Ferdynand
(*Mantua 26.IV.1587 +Mantua 29.X.1626)
książę Mantui i Montferratu 1612-1626
Brat poprzedniego, po odbyciu nauki na uniwersytetach w Ingolstadt i Pizie w wieku 20 lat otrzymał od papieża kapelusz kardynalski. Po śmierci starszego brata Franciszka IV w 1612 r. porzucił stan duchowny i został jego następcą w księstwie Mantui i Montferratu. W 1617 r. poślubił Katarzynę Medycejską, córkę Franciszka I wielkiego księcia Toskanii. Ferdynand nie interesował się polityką, natomiast był zapalonym kolekcjonerem dzieł sztuki.
 
  Wincenty II
(*Mantua 7.I.1594 +Mantua 25.XII.1627)
książę Mantui i Montferratu 1626-1627
Brat poprzedniego, jako najmłodszy syn księcia Wincentego I został przeznaczony do stanu duchownego. Kiedy jego starszy brat Ferdynand został księciem Mantui 
i Montferratu uzyskał od papieża zapewnienie, że otrzyma jego beneficja. Nie przyjął święceń kapłańskich, ale w 1615 r. został kreowany kardynałem. Zniechęciwszy się
do kościelnych obowiązków zrzekł się godności kardynalskiej i powrócił do Mantui, gdzie wiódł rozwiązły tryb życia. W 1617 r. poślubił wdowę, starszą od siebie o blisko dwadzieścia lat daleką kuzynkę Izabelę Gonzaga z linii Novellara. Po śmierci brata Ferdynanda został kolejnym władcą Mantui i Montferratu. Mając świadomość złego stanu zdrowia usiłował zagwarantować dziedziczenie księstwa przez francuską linię Gonzagów, doprowadzając do skutku małżeństwo pomiędzy swoją bratanicą Marią, 
a Karolem księciem Mayenne, synem swojego kuzyna Karola Gonzagi księcia Nevers i Rethel.
 
  Karol I
(*Paryż 6.V.1580 +Mantua 22.IX.1637)
książę Nevers i Rethel 1595-1637 oraz Mantui i Montferratu 1627-1637
Kuzyn poprzedniego, wnuk Fryderyka II Gonzagi księcia Mantui i margrabiego Montferratu. Pochodził z bocznej gałęzi rodu osiadłej we Francji w połowie XVI w.
W 1595 r. po śmierci ojca Ludwika Gonzagi odziedziczył tytuł księcia Nevers i Rethel. W 1599 r. ożenił się z Katarzyną Lotaryńską z rodu Gwizjuszy, dziedziczką księstwa Mayenne. Po wygaśnięciu głównej linii rodu Gonzagów w latach 1628-31 doszło do francusko-cesarskiego konfliktu zbrojnego zwanego wojną o sukcesję mantuańska. Cesarz Ferdynand II jako mąż Eleonory, siostry bezpotomnie zmarłego księcia Wincentego II pozostając w sojuszu z Sabaudią usiłował zająć księstwo. Karol utrzymał się w Mantui i Montferracie dzięki zwycięstwu Francji. Jego córką była Ludwika Maria Gonzaga, żona dwóch polskich królów : Władysława IV i Jana II Kazimierza.
 
  Karol II
(*Mantua 31.X.1629 +Mantua 14.VIII.1665)
książę Mayenne 1632-1654, Mantui i Montferratu 1637-1665 oraz Nevers i Rethel 1637-1659
Wnuk poprzedniego, będąc spadkobiercą młodo zmarłych ojca i stryja stał się posiadaczem dóbr we Francji, księciem Mayenne, markizem de Villars oraz hrabią Maine, Tende i Sommerive. W wieku ośmiu lat po śmierci dziadka objął tron książęcy Mantui i Montferratu oraz odziedziczył kolejne dobra we Francji, księstwa Nevers i Rethel. Jako małoletni początkowo pozostawał pod regencją matki, Marii Gonzagi, córki Franciszka IV księcia Mantui. Samodzielne rządy rozpoczął dopiero w 1647 r. Sojusznik Habsburgów, w przymierzu z którymi usiłował bezskutecznie odzyskać część  włoskich posiadłości znajdujących się od 1648 r. w rękach francuskich. W 1658 r. został cesarskim wikariuszem na Mantuę. W związku z kłopotami finansowymi w latach 1654-59 sprzedał wszystkie swoje francuskie posiadłości kardynałowi Juliuszowi Mazarini, pierwszemu ministrowi króla Ludwika XIV.
 
  Ferdynand Karol
(*Revere k.Mantui 31.VIII.1652 +Padwa 5.VII.1708)
książę Mantui i Montferratu 1665-1708 oraz Guastalli 1679-1699
Syn poprzedniego, objął tron książęcy w wieku 13 lat pod opieką matki Izabeli Klary z tyrolskiej linii Habsburgów. Po osiągnięciu pełnoletniości zawarł w 1671 r. związek małżeński ze swoją kuzynką Anną Izabelą Gonzaga z linii Guastalla, dzięki któremu uzyskał w 1678 r. inwestyturę na to księstwo. W polityce zewnętrznej był zwolennikiem króla Ludwika XIV od którego otrzymał tytuł generalissimusa wojsk francuskich we Włoszech oraz roczną pensję w wysokości 60 000 liwrów. W 1699 r. cesarz pozbawił go księstwa Guastalli nadanego Wincentemu Gonzaga, bratankowi jego teścia Ferdynanda III. Po wybuchu wojny o sukcesję hiszpańską w 1701 r. książę ponownie poparł Francję, za co cesarz Józef I ogłosił go zdrajcą. Na sejmie Rzeszy w Ratyzbonie w 1708 r. został obwiniony o przestępstwo i skazany na konfiskatę dóbr. Zmarł na wygnaniu w Padwie, a wraz z jego śmiercią księstwo Modeny przypadło Habsburgom, a Montferrat Sabaudii.